بیوگرافی و مسیر فوتبالی مسعود اوزیل
مسعود اوزیل (Mesut Ozil) در ۱۵ اکتبر ۱۹۸۸ در شهر گلزنکیرشن آلمان غربی متولد شد. او فوتبالیست سابق تیم ملی آلمان با اصالت خانوادگی ترک است که در پست هافبک هجومی و بازی‌ساز بازی می‌کرد و سابقه حضور در شالکه ۰۴، وردربرمن، رئال مادرید، آرسنال، فنرباغچه و استانبول باشاک‌شهیر را دارد. اوزیل از بازیکنان اصلی تیم ملی آلمان در قهرمانی جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل بود و در دوران باشگاهی نیز قهرمانی لالیگا با رئال مادرید، چهار قهرمانی جام حذفی انگلیس با آرسنال و قهرمانی جام حذفی آلمان با وردربرمن را تجربه کرد. قدرت بازی‌سازی، دید وسیع، پاس‌های عمقی و خلق موقعیت برای هم‌تیمی‌ها، مهم‌ترین ویژگی‌های فوتبال او بودند.
اوزیل در خانواده‌ای آلمانی با ریشه‌های ترکیه‌ای به دنیا آمد و دوران کودکی خود را در منطقه روهر آلمان گذراند. او فوتبال را از سال ۱۹۹۵ در تیم وستفالیا ۰۴ گلزنکیرشن آغاز کرد و سپس در رده‌های پایه توتونیا شالکه و فالکه گلزنکیرشن بازی کرد. اوزیل در سال ۲۰۰۰ به آکادمی روت‌وایس اسن پیوست و پنج سال در این مجموعه آموزش دید. عملکرد او در رده‌های نوجوانان باعث شد شالکه ۰۴ در سال ۲۰۰۵ برای جذبش اقدام کند. اوزیل در فصل ۲۰۰۶-۲۰۰۵ همراه تیم زیر ۱۹ سال شالکه قهرمان آلمان شد و با عملکرد خود فرصت ورود به تیم بزرگسالان را به دست آورد.
او در فصل ۲۰۰۷-۲۰۰۶ به تیم اصلی شالکه راه یافت و نخستین مسابقه خود در بوندس‌لیگا را ۱۲ اوت ۲۰۰۶، در دیدار برابر اینتراخت فرانکفورت انجام داد. اوزیل در آن مسابقه در نیمه دوم به‌عنوان بازیکن جانشین وارد زمین شد. شالکه در پایان همان فصل با اختلاف دو امتیاز نسبت به اشتوتگارت به مقام نایب‌قهرمانی بوندس‌لیگا رسید. اوزیل در دوران حضورش در شالکه فرصت بازی در لیگ قهرمانان اروپا را نیز به دست آورد، اما اختلاف بر سر تمدید قرارداد باعث شد در ژانویه ۲۰۰۸ باشگاه را ترک کند.
اوزیل در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۸ به وردربرمن پیوست و زیر نظر توماس شاف، سرمربی وقت این باشگاه، مسیر پیشرفت خود را ادامه داد. او در وردربرمن به‌تدریج به یکی از بازیکنان اصلی خط میانی تبدیل شد و همکاری مؤثری با بازیکنانی مانند دیه‌گو و کلودیو پیزارو داشت. نخستین گل او در بوندس‌لیگا با پیراهن وردربرمن در آوریل ۲۰۰۸ مقابل کارلسروهه به ثمر رسید. اوزیل با تکنیک فردی، توانایی حمل توپ و پاس‌های دقیق، در فوتبال هجومی وردربرمن جایگاه مهمی پیدا کرد.
یکی از نخستین افتخارات بزرگ اوزیل در فصل ۲۰۰۹-۲۰۰۸ رقم خورد. وردربرمن در ۳۰ مه ۲۰۰۹ در فینال جام حذفی آلمان برابر بایر لورکوزن قرار گرفت و با تک‌گل اوزیل در دقیقه ۵۸ به پیروزی رسید. او با یک ضربه پای چپ، تنها گل مسابقه را به ثمر رساند و نقش اصلی را در قهرمانی تیم ایفا کرد. وردربرمن در همان فصل به فینال جام یوفا نیز رسید، اما در مسابقه پایانی با نتیجه ۲ بر یک مقابل شاختار دونتسک اوکراین شکست خورد و نایب‌قهرمان شد.
فصل ۲۰۱۰-۲۰۰۹ آخرین فصل کامل اوزیل در وردربرمن بود. او در این دوره به یکی از بازی‌سازان مطرح بوندس‌لیگا تبدیل شد و با ثبت ۹ گل و ۱۶ پاس گل در ۳۱ مسابقه لیگ، نقش مهمی در کسب رتبه سوم وردربرمن داشت. این باشگاه بار دیگر به فینال جام حذفی آلمان رسید، اما این بار با نتیجه ۴ بر صفر مقابل بایرن مونیخ شکست خورد. عملکرد اوزیل در بوندس‌لیگا و مسابقات ملی، توجه باشگاه‌های بزرگ فوتبال اروپا را جلب کرد.
در تابستان ۲۰۱۰ و پس از درخشش در جام جهانی آفریقای جنوبی، اوزیل به رئال مادرید پیوست. او زیر نظر ژوزه مورینیو خیلی زود به بازیکنی ثابت در خط میانی تبدیل شد و در کنار کریستیانو رونالدو، کریم بنزما و گونسالو ایگواین، یکی از مهم‌ترین عناصر هجومی تیم بود. اوزیل در نخستین فصل حضور خود در رئال مادرید، در فینال جام حذفی اسپانیا برابر بارسلونا از ابتدا به میدان رفت و همراه تیمش با پیروزی یک بر صفر در وقت اضافه، قهرمان شد.
اوج موفقیت باشگاهی اوزیل در رئال مادرید در فصل ۲۰۱۲-۲۰۱۱ رقم خورد. این تیم با هدایت مورینیو و کسب ۱۰۰ امتیاز و ۱۲۱ گل زده، قهرمان لالیگا شد و به سلطه سه‌ساله بارسلونا بر فوتبال اسپانیا پایان داد. اوزیل در آن فصل یکی از بازی‌سازان اصلی رئال بود و با پاس‌های دقیق و همکاری مؤثر با مهاجمان، نقش مهمی در عملکرد هجومی تیم داشت. او در تابستان ۲۰۱۲ نیز همراه رئال مادرید با شکست بارسلونا در مجموع دو مسابقه، سوپرجام اسپانیا را به دست آورد.
اوزیل در مجموع سه فصل حضور در رئال مادرید، ۱۵۹ مسابقه رسمی انجام داد و ۲۷ گل به ثمر رساند. او همچنین با پاس‌های گل متعدد، یکی از بازیکنان مؤثر تیم در دوران مورینیو بود. قهرمانی لالیگا، جام حذفی اسپانیا و سوپرجام اسپانیا، سه عنوان اصلی دوران حضورش در مادرید بودند. با وجود موفقیت‌های فردی، اوزیل در سال ۲۰۱۳ و پس از تغییر کادر فنی رئال مادرید، تصمیم گرفت فوتبال خود را در لیگ برتر انگلیس ادامه دهد.
در ۲ سپتامبر ۲۰۱۳، اوزیل با انتقالی به ارزش حدود ۴۲ میلیون پوند به آرسنال پیوست و در آن زمان گران‌ترین خرید تاریخ باشگاه انگلیسی شد. این انتقال یکی از مهم‌ترین خریدهای دوران مربیگری آرسن ونگر بود. اوزیل در آرسنال پیراهن شماره ۱۱ را بر تن کرد و از همان مسابقات نخست با توانایی بازی‌سازی و پاس‌های کلیدی خود، توجه هواداران را جلب کرد. حضور او در کنار بازیکنانی مانند سانتی کاسورلا، آرون رمزی و اولیویه ژیرو باعث شد آرسنال از نظر خلاقیت در خط میانی تقویت شود.
نخستین قهرمانی اوزیل با آرسنال در فصل ۲۰۱۴-۲۰۱۳ به دست آمد. آرسنال در ۱۷ مه ۲۰۱۴ در فینال جام حذفی انگلیس مقابل هال سیتی قرار گرفت و پس از عقب افتادن با دو گل، در وقت اضافه با نتیجه ۳ بر ۲ به پیروزی رسید. این قهرمانی به انتظار ۹ ساله آرسنال برای کسب یک جام مهم پایان داد. اوزیل در فصل بعد نیز همراه آرسنال به قهرمانی جام حذفی رسید؛ تیمی که در فینال سال ۲۰۱۵ با نتیجه ۴ بر صفر استون ویلا را شکست داد.
فصل ۲۰۱۶-۲۰۱۵ از نظر عملکرد فردی، یکی از بهترین دوره‌های دوران حضور اوزیل در فوتبال انگلیس بود. او در ۳۵ مسابقه لیگ برتر، ۱۹ پاس گل ثبت کرد و تا آستانه برابرکردن رکورد ۲۰ پاس گل تیری آنری در یک فصل پیش رفت. اوزیل در آن فصل به‌عنوان یکی از بهترین بازی‌سازان لیگ شناخته شد و در تیم منتخب فصل اتحادیه بازیکنان حرفه‌ای انگلیس قرار گرفت. آرسنال با وجود عملکرد مؤثر او در خلق موقعیت، در پایان فصل به نایب‌قهرمانی لیگ برتر رسید.
اوزیل در سال ۲۰۱۷ برای سومین بار همراه آرسنال قهرمان جام حذفی انگلیس شد. شاگردان آرسن ونگر در فینال با نتیجه ۲ بر یک چلسی را شکست دادند و رکورد قهرمانی‌های باشگاه در این رقابت‌ها را افزایش دادند. اوزیل در همان دوره از مهم‌ترین بازیکنان هجومی آرسنال بود و در مسابقات لیگ برتر و لیگ قهرمانان اروپا نیز نقش بازی‌ساز اصلی تیم را بر عهده داشت. او در فوریه ۲۰۱۸ قرارداد خود را با آرسنال تمدید کرد و در ادامه پیراهن شماره ۱۰ باشگاه را به دست آورد.
با این حال، سال‌های پایانی حضور اوزیل در آرسنال با افت فرصت بازی و اختلاف‌نظرهای فنی همراه شد. پس از جدایی ونگر، او زیر نظر اونای امری و سپس میکل آرتتا جایگاه ثابت گذشته را از دست داد. آخرین مسابقه رسمی او برای آرسنال در مارس ۲۰۲۰ برابر وستهم یونایتد برگزار شد. اوزیل در ادامه فصل ۲۰۲۰-۲۰۱۹ دیگر برای تیم بازی نکرد و در فینال جام حذفی ۲۰۲۰ مقابل چلسی نیز حضور نداشت. با این حال، چون در مراحل ابتدایی همان رقابت‌ها به میدان رفته بود، چهارمین قهرمانی جام حذفی آرسنال در دوران حضورش در باشگاه نیز در کارنامه افتخارات تیمی او ثبت شده است.
اوزیل در فصل ۲۰۲۱-۲۰۲۰ از فهرست بازیکنان آرسنال برای لیگ برتر انگلیس و مرحله گروهی لیگ اروپا کنار گذاشته شد. او سرانجام در ژانویه ۲۰۲۱، پس از حدود هفت سال و نیم حضور در لندن، از این باشگاه جدا شد. اوزیل در مجموع ۲۵۴ مسابقه رسمی برای آرسنال انجام داد و ۴۴ گل به ثمر رساند. آمار او در لیگ برتر نیز شامل ۱۸۴ بازی، ۳۳ گل و ۵۴ پاس گل است. چهار قهرمانی جام حذفی و حضور در فینال لیگ اروپا در سال ۲۰۱۹، مهم‌ترین نتایج تیمی دوران حضورش در آرسنال بودند.
در ژانویه ۲۰۲۱، اوزیل به فنرباغچه ترکیه پیوست؛ باشگاهی که از کودکی به آن علاقه داشت. این انتقال با استقبال هواداران فنرباغچه همراه شد، اما شرایط فنی و مصدومیت‌ها مانع تکرار موفقیت‌های دوران حضورش در رئال مادرید و آرسنال شدند. اوزیل در فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۱ هشت گل در سوپرلیگ ترکیه به ثمر رساند، اما اختلاف‌نظرهای داخلی باعث شد در مارس ۲۰۲۲ از ترکیب تیم کنار گذاشته شود. او در ژوئیه همان سال با توافق دوطرفه از فنرباغچه جدا شد.
اوزیل در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۲ به استانبول باشاک‌شهیر پیوست و آخرین دوره فوتبال حرفه‌ای خود را در این باشگاه سپری کرد. با این حال، مشکلات جسمانی و مصدومیت‌های پیاپی فرصت حضور منظم در مسابقات را از او گرفتند. او سرانجام در ۲۲ مارس ۲۰۲۳، در ۳۴ سالگی، رسماً از فوتبال حرفه‌ای خداحافظی کرد. اوزیل در پیام بازنشستگی خود، مصدومیت‌های ماه‌های پایانی را یکی از عوامل اصلی تصمیمش برای پایان دوران بازی معرفی کرد.
اوزیل در سطح ملی نیز یکی از چهره‌های مهم نسل موفق فوتبال آلمان در فاصله سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ بود. او ابتدا برای تیم‌های پایه آلمان بازی کرد و در جام ملت‌های زیر ۲۱ سال اروپا در سال ۲۰۰۹ به قهرمانی رسید. در فینال این مسابقات، آلمان با نتیجه ۴ بر صفر انگلیس را شکست داد و اوزیل با به ثمر رساندن یک گل و ساختن دو گل دیگر، یکی از مؤثرترین بازیکنان زمین بود. این موفقیت جایگاه او را در میان استعدادهای برجسته فوتبال آلمان تثبیت کرد.
نخستین بازی اوزیل برای تیم ملی بزرگسالان آلمان در ۱۱ فوریه ۲۰۰۹، در دیدار دوستانه مقابل نروژ انجام شد. او پس از مدتی کوتاه به ترکیب ثابت تیم ملی راه پیدا کرد و از سوی یواخیم لوو برای جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی انتخاب شد. اوزیل در این تورنمنت یکی از بازی‌سازان اصلی تیم جوان آلمان بود و با گل تماشایی خود مقابل غنا در آخرین مسابقه مرحله گروهی، پیروزی یک بر صفر و صعود تیمش به مرحله حذفی را رقم زد. آلمان در ادامه انگلیس و آرژانتین را شکست داد، اما در نیمه‌نهایی مقابل اسپانیا مغلوب شد و در نهایت به مقام سوم جام جهانی رسید.
اوزیل در جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۲ نیز یکی از بازیکنان اصلی تیم ملی آلمان بود. این تیم با سه پیروزی در مرحله گروهی و شکست یونان در یک‌چهارم نهایی به جمع چهار تیم برتر رسید، اما در نیمه‌نهایی با نتیجه ۲ بر یک مقابل ایتالیا شکست خورد. اوزیل در آن مسابقه تنها گل آلمان را از روی نقطه پنالتی به ثمر رساند. عملکرد او در طول تورنمنت باعث شد در تیم منتخب یورو ۲۰۱۲ قرار بگیرد.
مهم‌ترین افتخار دوران حرفه‌ای اوزیل در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل رقم خورد. او در تمام هفت مسابقه آلمان حضور داشت و یکی از بازیکنان اصلی ساختار هجومی تیم یواخیم لوو بود. اوزیل در مرحله یک‌هشتم نهایی مقابل الجزایر، در دقیقه ۱۱۹ وقت اضافه گل دوم آلمان را به ثمر رساند و به پیروزی ۲ بر یک تیمش کمک کرد. آلمان در ادامه فرانسه را شکست داد و در نیمه‌نهایی با پیروزی تاریخی ۷ بر یک برابر برزیل میزبان، به فینال رسید.
در فینال ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۴ در ورزشگاه ماراکانا شهر ریودوژانیرو، اوزیل از ابتدا مقابل آرژانتین به میدان رفت و تا دقایق پایانی وقت اضافه در زمین حضور داشت. او در دقیقه ۱۱۹ جای خود را به پر مرتساکر داد. آلمان با گل ماریو گوتسه در دقیقه ۱۱۳ به پیروزی یک بر صفر رسید و برای چهارمین بار قهرمان جهان شد. این قهرمانی بزرگ‌ترین موفقیت دوران بازی اوزیل بود و او در ۲۵ سالگی به جمع بازیکنان فاتح جام جهانی پیوست.
اوزیل پس از قهرمانی جهان، همچنان یکی از بازیکنان اصلی آلمان باقی ماند و در یورو ۲۰۱۶ نیز حضور داشت. او در دیدار مرحله یک‌چهارم نهایی برابر ایتالیا گلزنی کرد و همراه تیمش به نیمه‌نهایی رسید، اما آلمان در این مرحله با نتیجه ۲ بر صفر از فرانسه شکست خورد. اوزیل در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه نیز در فهرست تیم ملی قرار داشت، ولی آلمان با شکست برابر مکزیک و کره جنوبی و پیروزی مقابل سوئد، در همان مرحله گروهی حذف شد.
پس از جام جهانی ۲۰۱۸، اوزیل در ۲۲ ژوئیه همان سال از تیم ملی آلمان خداحافظی کرد. تصمیم او پس از انتقادهای گسترده درباره انتشار عکس مشترکش با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و بحث‌های مربوط به هویت ملی و رفتار رسانه‌ها اتخاذ شد. اوزیل در بیانیه خداحافظی خود از مواجهه با تبعیض و بی‌احترامی سخن گفت؛ در مقابل، مسئولان فدراسیون فوتبال آلمان بخشی از اتهامات مطرح‌شده را رد کردند. این ماجرا به یکی از بحث‌برانگیزترین اتفاقات فوتبال آلمان در سال ۲۰۱۸ تبدیل شد.
اوزیل دوران ملی خود را با ۹۲ بازی و ۲۳ گل برای آلمان به پایان رساند. او علاوه بر قهرمانی جام جهانی ۲۰۱۴، مقام سوم جام جهانی ۲۰۱۰، قهرمانی زیر ۲۱ سال اروپا در سال ۲۰۰۹ و حضور در نیمه‌نهایی یوروهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۶ را تجربه کرد. او همچنین در پنج نوبت از سوی هواداران به‌عنوان بهترین بازیکن سال تیم ملی آلمان انتخاب شد؛ افتخاری که نشان‌دهنده محبوبیت و تأثیرگذاری او در بخش مهمی از دوران ملی‌اش بود.
اوزیل پس از بازنشستگی از فوتبال، فعالیت‌های خود را در حوزه تجارت، رسانه‌های اجتماعی و پروژه‌های شخصی ادامه داد. او در فوریه ۲۰۲۵ وارد فعالیت تشکیلاتی سیاسی در ترکیه شد و به عضویت شورای مرکزی تصمیم‌گیری و اجرایی حزب عدالت و توسعه درآمد. حضور او در این ساختار در سال ۲۰۲۶ نیز در فهرست رسمی حزب ثبت شده است. با این حال، اوزیل پس از پایان دوران بازی، مسئولیت ثابت و تأییدشده‌ای به‌عنوان سرمربی یک تیم حرفه‌ای فوتبال بر عهده نگرفته است.
مسعود اوزیل در تاریخ فوتبال آلمان و اروپا به‌عنوان یکی از بازی‌سازان شاخص نسل خود شناخته می‌شود. او با تکیه بر دید بازی، کنترل توپ، پاس‌های عمقی و توانایی خلق فرصت برای مهاجمان، در تیم‌های رئال مادرید، آرسنال و آلمان نقش مهمی ایفا کرد. قهرمانی جام جهانی ۲۰۱۴، قهرمانی لالیگا، چهار عنوان جام حذفی انگلیس و رکورد ۱۹ پاس گل در یک فصل لیگ برتر، مهم‌ترین بخش‌های کارنامه این هافبک آلمانی را تشکیل می‌دهند.
