تاریخچه و داستان تأسیس باشگاه کوریتیبا
باشگاه کوریتیبا (Coritiba Foot Ball Club) در تاریخ 12 اکتبر 1909، برابر با 20 مهر 1288، در شهر کوریتیبا، مرکز ایالت پارانا در جنوب برزیل، پایه‌گذاری شد. شکل‌گیری این باشگاه نتیجه علاقه گروهی از جوانان ورزشکار، به‌ویژه اعضای جامعه آلمانی‌تبار شهر، به فوتبال بود؛ ورزشی که در آغاز قرن بیستم به‌تدریج در برزیل گسترش پیدا می‌کرد. کوریتیبا از دل فعالیت‌های ورزشی یک انجمن ژیمناستیک و گردهمایی گروهی از علاقه‌مندان فوتبال متولد شد و در سال‌های بعد به یکی از قدیمی‌ترین باشگاه‌های فعال فوتبال در ایالت پارانا تبدیل شد.
در نخستین سال‌های قرن بیستم، فوتبال هنوز جایگاه امروزی خود را در جامعه برزیل نداشت. این ورزش ابتدا در میان گروه‌هایی از مهاجران اروپایی، دانش‌آموزان و اعضای انجمن‌های ورزشی رواج یافته بود. در کوریتیبا نیز باشگاه ژیمناستیک آلمانی-برزیلی، معروف به توتو برازیلیرو یا تورن‌فراین، از مراکز مهم فعالیت‌های ورزشی به شمار می‌رفت. اعضای این انجمن در کنار ورزش‌هایی مانند ژیمناستیک، دوچرخه‌سواری و دوومیدانی، به فوتبال نیز علاقه نشان می‌دادند. اسناد تاریخی نشان می‌دهند که گروه‌هایی از جوانان شهر پیش از سال 1909 نیز فوتبال بازی می‌کردند و این ورزش به‌تدریج به بخشی از زندگی اجتماعی آنان تبدیل شده بود.
یکی از چهره‌های موثر در سازمان‌دهی نخستین تیم کوریتیبا، فردریکو اسنفلدر، معروف به فریتس اسنفلدر، بود. او از علاقه‌مندان جدی فوتبال و از اعضای گروهی بود که در انجمن توتو برازیلیرو فعالیت داشتند. در روایت‌های قدیمی باشگاه، اسنفلدر به‌عنوان شخصیتی معرفی شده که با آوردن یک توپ چرمی و آموزش شیوه بازی، شور تازه‌ای میان دوستان خود ایجاد کرد. هرچند پژوهش‌های تاریخی جدید نشان می‌دهند فوتبال و توپ فوتبال پیش از حضور او نیز در کوریتیبا وجود داشته‌اند، نقش اسنفلدر در گردهم‌آوردن بازیکنان و سازمان‌دهی فعالیت‌های تیم اولیه همچنان از بخش‌های مهم تاریخ باشگاه است.
در سال 1909، بازیکنان این گروه تمرین‌های خود را در زمینی نزدیک مقر نیروهای پلیس ایالتی برگزار می‌کردند. در همان دوره، ارتباط میان فوتبالیست‌های شهر کوریتیبا و علاقه‌مندان فوتبال در پونتا گروسا، یکی دیگر از شهرهای ایالت پارانا، شکل گرفت. در پونتا گروسا گروهی از کارکنان انگلیسی راه‌آهن و ورزشکاران محلی به فوتبال می‌پرداختند. مکاتبات میان دو گروه در سپتامبر 1909 زمینه برگزاری مسابقه‌ای دوستانه را فراهم کرد؛ مسابقه‌ای که بعدها اهمیت زیادی در تاریخ شکل‌گیری کوریتیبا پیدا کرد.
روز 12 اکتبر 1909، گروهی از فوتبالیست‌های کوریتیبا در تئاتر هاوئر گرد هم آمدند تا درباره سفر به پونتا گروسا و برگزاری مسابقه تصمیم بگیرند. این ساختمان تاریخی در تقاطع خیابان‌های 13 د مایو و ماتئوس لمه قرار داشت و در آن زمان از مراکز شناخته‌شده فرهنگی شهر محسوب می‌شد. همین گردهمایی بعدها به‌عنوان نقطه آغاز رسمی تاریخ باشگاه انتخاب شد. بااین‌حال، فرایند تشکیل سازمانی کوریتیبا در همان روز به پایان نرسید و طی ماه‌های بعد ادامه پیدا کرد.
در اواخر اکتبر 1909، تیم جوانان کوریتیبا برای رویارویی با فوتبالیست‌های پونتا گروسا راهی این شهر شد. این مسابقه که در آرشیو زمانی باشگاه با تاریخ 24 اکتبر ثبت شده، با پیروزی 1 بر 0 تیم میزبان به پایان رسید. چارلز رایت گل پیروزی پونتا گروسا را به ثمر رساند. در میان بازیکنان گروه کوریتیبا نام‌هایی مانند آرتور هاوئر، آلفردو لابش، لئوپولدو اوبلادن، تئودورو اوبلادن، فریتس اسنفلدر، یوهان ماشکه، والدمار هاوئر و رودولف کاستروپ دیده می‌شود. این دیدار، صرف‌نظر از نتیجه، از رویدادهای مهم فوتبال اولیه ایالت پارانا بود و علاقه بازیکنان جوان به تشکیل باشگاهی مستقل را تقویت کرد.
پس از بازگشت از پونتا گروسا، بحث درباره ایجاد یک باشگاه ویژه فوتبال جدی‌تر شد. انجمن توتو برازیلیرو ماهیتی چندورزشی داشت و گروه فوتبال به‌دنبال ساختاری مستقل بود که بتواند بازیکنان بیشتری را جذب کند و مسابقات منظم‌تری برگزار کند. در روز 27 اکتبر 1909، جلسه‌ای برای تشکیل باشگاه برگزار شد و گروه اولیه مسئولان خود را برگزید. ژوائو ویانا سایلر به ریاست انتخاب شد و افرادی مانند لئوپولدو اوبلادن، والتر دیتریش، فریتس اسنفلدر و آرتور هاوئر در سازمان‌دهی اولیه نقش داشتند. اسنفلدر مسئولیت کاپیتانی نخستین تیم را بر عهده گرفت.
نام اولیه باشگاه «کوریتیبانو فوت بال کلوب» بود. این نام از شهر کوریتیبا گرفته شده بود و ارتباط مستقیم مجموعه تازه‌تاسیس با زادگاه خود را نشان می‌داد. در ماه‌های نوامبر و دسامبر 1909، گردهمایی‌ها و فعالیت‌های سازمانی ادامه یافت تا ساختار باشگاه شکل رسمی‌تری پیدا کند. سرانجام در 30 ژانویه 1910، صورت‌جلسه تاسیس به تصویب رسید. به پیشنهاد ژوائو ویانا سایلر، تاریخ 12 اکتبر 1909، یعنی روز گردهمایی اولیه در تئاتر هاوئر، به‌عنوان تاریخ رسمی تاسیس باشگاه پذیرفته شد. به همین دلیل، تاریخ سالگرد کوریتیبا با زمان تصویب نهایی صورت‌جلسه آن یکسان نیست.
در 21 آوریل 1910، نخستین اساسنامه باشگاه نیز تصویب شد و نام مجموعه از کوریتیبانو فوت بال کلوب به «کوریتیبا فوت بال کلوب» تغییر یافت. یکی از دلایل این تغییر، جلوگیری از اشتباه گرفتن باشگاه فوتبال با انجمن اجتماعی دیگری به نام کلوب کوریتیبانو بود. نام کوریتیبا همچنین با یکی از شیوه‌های قدیمی نگارش نام شهر ارتباط داشت. با تثبیت نام جدید، باشگاه فعالیت خود را با هویتی مستقل و ساختار اداری مشخص ادامه داد.
رنگ‌های سبز و سفید از همان سال‌های نخست به هویت کوریتیبا راه یافتند. ترکیب این دو رنگ با پرچم ایالت پارانا ارتباط داشت و در نخستین لباس‌های فوتبال باشگاه نیز دیده می‌شد. لباس‌های اولیه شامل پیراهن‌های راه‌راه سبز و سفید بودند، اما در سال‌های بعد استفاده از پیراهن سفید و شلوار کوتاه مشکی نیز رواج یافت. تغییرات پوشش تیم در این دوره نشان‌دهنده روند تدریجی شکل‌گیری هویت ظاهری باشگاهی بود که هنوز در آغاز فعالیت خود قرار داشت.
یکی از مسائل مهم برای بنیان‌گذاران، پیدا کردن زمینی مناسب برای برگزاری مسابقات بود. پس از تشکیل باشگاه، مسئولان موفق شدند از محوطه جاکی کلوب پارانائنسه در منطقه پرادو ولیو استفاده کنند. بازیکنان و اعضا برای آماده‌سازی زمین تلاش کردند و امکانات اولیه برگزاری مسابقات را فراهم آوردند. در 17 آوریل 1910، بازیکنان اصلی و ذخیره در مراسم افتتاح این زمین حضور داشتند. این مکان نخستین زمین خانگی سازمان‌یافته کوریتیبا بود و نقش مهمی در گسترش فعالیت‌های تیم ایفا کرد.
روز 12 ژوئن 1910، کوریتیبا در زمین پرادو میزبان تیم پونتا گروسا شد. این مسابقه فرصتی برای جبران شکست نخستین رویارویی دو گروه در سال قبل بود. کوریتیبا این بار با نتیجه 5 بر 3 به پیروزی رسید و نخستین برد ثبت‌شده خود پس از شکل‌گیری رسمی باشگاه را جشن گرفت. فریتس اسنفلدر، لئوپولدو اوبلادن، والدمار هاوئر، لوئیس پایوا و رودولف کاستروپ از بازیکنان تیم در این دیدار بودند. برگزاری مسابقه در شهر کوریتیبا و حضور علاقه‌مندان محلی، نشانه‌ای از افزایش توجه مردم به فوتبال و گسترش جایگاه باشگاه تازه‌تاسیس بود.
در سال‌های بعد، کوریتیبا به برگزاری مسابقات دوستانه با تیم‌های دیگر ایالت پارانا ادامه داد. پیش از شکل‌گیری مسابقات رسمی قهرمانی ایالتی، دیدار با باشگاه‌هایی مانند اینترناسیونال، سول آمریکا و تیم‌های شهرهای اطراف، بخش مهمی از فعالیت فوتبالی کوریتیبا را تشکیل می‌داد. این مسابقات به بازیکنان فرصت می‌داد تجربه بیشتری کسب کنند و به‌تدریج با شیوه‌های سازمان‌یافته‌تر فوتبال آشنا شوند. در همین دوره، تعداد اعضا و هواداران باشگاه نیز افزایش یافت و کوریتیبا از یک گروه محدود از بازیکنان به مجموعه‌ای ورزشی و اجتماعی تبدیل شد.
یکی دیگر از ویژگی‌های سال‌های نخست باشگاه، مشارکت خانواده‌ها و اعضای غیربازیکن در فعالیت‌های آن بود. اسناد تاریخی نشان می‌دهند که زنان نیز از سال 1910 در برنامه‌های اجتماعی و نمادین باشگاه حضور داشتند و در تهیه پرچم اولیه کوریتیبا نقش ایفا کردند. ساختار باشگاه به‌تدریج فراتر از یک تیم فوتبال گسترش یافت و مجموعه‌ای از بازیکنان، مدیران، اعضا و هواداران را در بر گرفت. در میان بنیان‌گذاران و اعضای اولیه نیز افراد دارای پیشینه‌های ملی و خانوادگی مختلف حضور داشتند؛ موضوعی که پیوند کوریتیبا با جامعه مهاجران و ساکنان محلی شهر را نشان می‌دهد.
با تشکیل مسابقات رسمی فوتبال ایالت پارانا در سال 1915، کوریتیبا وارد مرحله تازه‌ای از فعالیت ورزشی شد. نخستین مسابقه ثبت‌شده این تیم در چارچوب رقابت‌های رسمی، روز 30 مه 1915 مقابل ریو برانکو برگزار شد و با تساوی 1 بر 1 پایان یافت. در سال 1916، کوریتیبا نخستین قهرمانی ایالتی خود را به دست آورد. این موفقیت نتیجه چند سال فعالیت مستمر، سازمان‌دهی تیم و تجربه مسابقات دوستانه بود و نشان می‌داد مجموعه‌ای که فعالیت خود را با گروهی از جوانان علاقه‌مند آغاز کرده بود، به یکی از تیم‌های مهم فوتبال پارانا تبدیل شده است.
تاسیس کوریتیبا بخشی از روند گسترش فوتبال در جنوب برزیل در آغاز قرن بیستم بود. باشگاهی که از تمرین‌های ساده یک گروه ورزشی، سفر به پونتا گروسا و جلسات تئاتر هاوئر شکل گرفت، به‌تدریج دارای نام، اساسنامه، مدیران، زمین اختصاص‌یافته و هویت فوتبالی مستقل شد. اهمیت تاریخی کوریتیبا تنها در قدمت آن نیست، بلکه در نقشی است که بنیان‌گذارانش در توسعه فوتبال سازمان‌یافته ایالت پارانا ایفا کردند. تاریخ 12 اکتبر 1909 یادآور آغاز همین مسیر است؛ مسیری که با اشتیاق گروهی از جوانان به فوتبال شروع شد و به شکل‌گیری یکی از باشگاه‌های ریشه‌دار برزیل انجامید.
منابع این مطلب: آرشیو رسمی باشگاه کوریتیبا، فدراسیون فوتبال پارانا، اسناد تاریخی انجمن کوریتیبا و آرشیو روزنامه گازتا دو پووو.
