زندگی‌نامه و یادبود آناتولی کوژمیاکین
آناتولی کوژمیاکین (Anatoli Kozhemyakin) با نام کامل آناتولی یوگنیویچ کوژمیاکین، ۲۴ فوریه ۱۹۵۳ در مسکو، پایتخت اتحاد جماهیر شوروی، متولد شد و ۱۳ اکتبر ۱۹۷۴ در ۲۱ سالگی بر اثر حادثه آسانسور در همین شهر درگذشت. او مهاجم مرکزی دینامو مسکو و تیم ملی شوروی بود که با وجود دوران حرفه‌ای کوتاه، به یکی از استعدادهای شناخته‌شده فوتبال این کشور در اوایل دهه ۱۹۷۰ تبدیل شد. مقام سوم لیگ شوروی در سال ۱۹۷۳، نایب‌قهرمانی جام برندگان جام اروپا در سال ۱۹۷۲ و کسب رتبه دوم جدول گلزنان لیگ شوروی با ۱۶ گل در سال ۱۹۷۳، مهم‌ترین دستاوردهای ورزشی او به شمار می‌روند.
کوژمیاکین فوتبال را از دوران کودکی در مدرسه فوتبال لوکوموتیو مسکو آغاز کرد و سپس در سال ۱۹۶۷ به مدرسه فوتبال جوانان مسکو پیوست؛ مجموعه‌ای که در آن دوران از مراکز مهم پرورش بازیکنان جوان فوتبال شوروی بود. او از همان سال‌های نوجوانی به دلیل قدرت بدنی، سرعت اولیه، مهارت گلزنی و شوت‌های قدرتمند مورد توجه مربیان قرار گرفت. کوژمیاکین در سال ۱۹۶۸ عنوان بهترین گلزن جام جوانان شوروی را به دست آورد و در سال ۱۹۶۹ نیز در ترکیب منتخب دانش‌آموزان مسکو به قهرمانی مسابقات سراسری دانش‌آموزی شوروی رسید.
استعداد این مهاجم جوان توجه کنستانتین بسکوف، سرمربی وقت دینامو مسکو، را جلب کرد. کوژمیاکین در اواخر سال ۱۹۶۹ به مجموعه دینامو پیوست و نخستین حضور خود در تیم اصلی را روز ۲ مه ۱۹۷۰، در ۱۷ سالگی، مقابل تورپدو مسکو تجربه کرد. دینامو آن مسابقه را با نتیجه یک بر صفر واگذار کرد، اما عملکرد مهاجم جوان باعث شد بسکوف به‌تدریج فرصت بیشتری در اختیار او قرار دهد. کوژمیاکین در نخستین فصل حضورش سه مسابقه رسمی انجام داد و در ادامه توانست جایگاهی در میان مهاجمان تیم به دست آورد.
سال ۱۹۷۱ یکی از مهم‌ترین مراحل پیشرفت او بود. کوژمیاکین همراه تیم جوانان شوروی در مسابقات قهرمانی جوانان اروپا در چکسلواکی حضور یافت و با به ثمر رساندن هفت گل در پنج مسابقه، عنوان بهترین گلزن تورنمنت را کسب کرد. او همچنین به‌عنوان بهترین بازیکن مسابقات شناخته شد. تیم شوروی با وجود شکست‌ناپذیری در جریان بازی‌ها، پس از ناکامی در ضربات پنالتی دیدارهای نیمه‌نهایی و رده‌بندی به مقام چهارم رسید. در آن تیم بازیکنانی مانند اولگ بلوخین و آناتولی بایداچنی نیز حضور داشتند که بعدها در فوتبال شوروی به چهره‌های مهمی تبدیل شدند.
کوژمیاکین پس از بازگشت از مسابقات جوانان اروپا، موقعیت خود را در ترکیب دینامو مسکو تقویت کرد. او در سال ۱۹۷۱ با ثبت هشت گل در رقابت‌های رسمی، بهترین گلزن تیم شد. سرعت در حرکت به پشت مدافعان، قدرت حفظ توپ در نبردهای فیزیکی و توانایی ضربه‌زدن با کمترین فضای ممکن، از ویژگی‌های بازی او بودند. سبک فوتبالش باعث شد برخی مربیان و پیشکسوتان شوروی، از جمله کنستانتین بسکوف، او را با ادوارد استرلتسوف، مهاجم مشهور فوتبال این کشور، مقایسه کنند.
در فصل ۱۹۷۲-۱۹۷۱ جام برندگان جام اروپا، کوژمیاکین یکی از بازیکنان مؤثر دینامو مسکو بود. او در مرحله یک‌چهارم نهایی برابر ستاره سرخ بلگراد یوگسلاوی در هر دو مسابقه رفت و برگشت گلزنی کرد. دینامو در بازی نخست با نتیجه ۲ بر یک پیروز شد و در دیدار برگشت با تساوی یک بر یک به مرحله نیمه‌نهایی رسید. گل کوژمیاکین در مسابقه برگشت، نقش مهمی در صعود تیم داشت.
دینامو در ادامه با عبور از دینامو برلین آلمان شرقی به فینال رسید، اما کوژمیاکین به دلیل مصدومیت نتوانست در مسابقه پایانی حضور پیدا کند. فینال روز ۲۴ مه ۱۹۷۲ در بارسلونا برگزار شد و دینامو مسکو با نتیجه ۳ بر ۲ برابر گلاسکو رنجرز اسکاتلند شکست خورد. این مسابقه نخستین حضور یک باشگاه شوروی در فینال رقابت‌های اروپایی بود و کوژمیاکین با وجود غیبت در دیدار پایانی، از بازیکنان تیم نایب‌قهرمان محسوب می‌شد.
کوژمیاکین در سطح ملی نیز خیلی زود فرصت بازی پیدا کرد. او نخستین مسابقه خود برای تیم ملی بزرگسالان شوروی را در ۲۹ مارس ۱۹۷۲، در دیدار دوستانه مقابل بلغارستان انجام داد؛ مسابقه‌ای که با تساوی یک بر یک پایان یافت. این مهاجم در مجموع سه بازی برای تیم ملی بزرگسالان شوروی انجام داد و موفق به گلزنی نشد. یکی از آخرین حضورهای ملی او در ۲۶ سپتامبر ۱۹۷۳ مقابل شیلی، در مرحله مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۴ بود. آن مسابقه در مسکو بدون گل پایان یافت و کوژمیاکین در جریان بازی به‌عنوان بازیکن جانشین وارد زمین شد.
اوج دوران باشگاهی کوژمیاکین در سال ۱۹۷۳ رقم خورد. دینامو مسکو که در آن زمان تحت هدایت گاوریل کاچالین قرار داشت، در رقابت‌های لیگ شوروی به مقام سوم رسید. کوژمیاکین در ۲۶ مسابقه لیگ ۱۶ گل به ثمر رساند و با اختلاف دو گل نسبت به اولگ بلوخین از دینامو کی‌یف، در رتبه دوم جدول گلزنان قرار گرفت. او همچنین جایزه روزنامه وچرنایا مسکوا را به‌عنوان بهترین گلزن تیم‌های شهر مسکو دریافت کرد.
عملکرد این مهاجم در سال ۱۹۷۳ باعث شد در فهرست ۳۳ بازیکن برتر فوتبال شوروی، به‌عنوان انتخاب نخست در پست مهاجم مرکزی قرار بگیرد. او در مجموع رقابت‌های رسمی آن سال ۲۰ گل به ثمر رساند و به یکی از مهم‌ترین بازیکنان خط حمله دینامو تبدیل شد. پیشرفت او در شرایطی رقم خورد که دینامو برای رقابت با باشگاه‌هایی مانند دینامو کی‌یف، آرارات ایروان و دیگر مدعیان فوتبال شوروی تلاش می‌کرد.
با این حال، در ۱۴ اکتبر ۱۹۷۳ اتفاق مهمی مسیر حرفه‌ای کوژمیاکین را تغییر داد. دینامو مسکو در دیدار خارج از خانه برابر دنیپرو دنیپروپتروفسک قرار گرفت و کوژمیاکین در نیمه نخست دو گل به ثمر رساند. او در جریان مسابقه پس از برخورد شدید با سرگئی سوبتسکی، دروازه‌بان حریف، از ناحیه زانو دچار آسیب‌دیدگی جدی شد. پارگی رباط‌های زانو باعث شد ادامه فصل را از دست بدهد و برای مدتی طولانی از مسابقات دور بماند. دینامو آن مسابقه را با نتیجه ۳ بر ۲ برد، اما کوژمیاکین دیگر نتوانست فرم مطلوب آن دوره را بازیابد.
در سال ۱۹۷۴، این مهاجم جوان پس از ماه‌ها درمان و بازتوانی، تمرینات خود را از سر گرفت و به‌تدریج در مسابقات تیم ذخیره دینامو به میدان رفت. او در تابستان همان سال چند گل برای تیم ذخیره به ثمر رساند و در سپتامبر دوباره فرصت حضور در مسابقات تیم اصلی را پیدا کرد. کوژمیاکین مقابل زوریا و اسپارتاک به‌عنوان بازیکن جانشین به میدان رفت و سپس در مسابقه مقابل دینامو تفلیس از ابتدا بازی کرد. با این حال، هنوز برای رسیدن به آمادگی کامل تلاش می‌کرد و رقابت برای بازگشت به ترکیب ثابت آسان نبود.
آخرین مسابقه کوژمیاکین در فوتبال، روز ۱۲ اکتبر ۱۹۷۴ با پیراهن تیم ذخیره دینامو مقابل تورپدو مسکو انجام شد. او روز بعد دیگر فرصتی برای بازگشت به میدان پیدا نکرد. صبح ۱۳ اکتبر، کوژمیاکین همراه یکی از دوستان خود در آسانسور ساختمانی در مسکو گرفتار شد. آسانسور بین طبقات متوقف شده بود و این دو نفر تصمیم گرفتند بدون انتظار برای رسیدن نیروهای فنی از آن خارج شوند. دوستش موفق شد خود را به طبقه ساختمان برساند، اما هنگامی که کوژمیاکین در حال خروج بود، آسانسور ناگهان دوباره حرکت کرد و او بر اثر جراحات شدید ناشی از حادثه جان باخت.
درگذشت کوژمیاکین در ۲۱ سالگی واکنش گسترده‌ای در میان بازیکنان و هواداران دینامو مسکو برانگیخت. لو یاشین، دروازه‌بان افسانه‌ای شوروی که در آن زمان مسئولیت مدیریتی در تیم دینامو داشت، پس از مسابقه همان روز برابر تورپدو خبر درگذشت این مهاجم جوان را به هم‌تیمی‌هایش اطلاع داد. پیکر کوژمیاکین در گورستان گولووینسکویه مسکو به خاک سپرده شد.
آناتولی کوژمیاکین در فاصله سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۴ برای دینامو مسکو بازی کرد. بر اساس آمار ثبت‌شده لیگ شوروی، او در ۶۲ مسابقه لیگ ۲۴ گل به ثمر رساند. باشگاه دینامو مجموع کارنامه رسمی او را ۸۶ مسابقه و ۳۲ گل ثبت کرده است. کوژمیاکین با وجود آنکه فرصت دستیابی به قهرمانی بزرگ باشگاهی یا حضور در مرحله نهایی جام جهانی را پیدا نکرد، با آمار گلزنی قابل توجه در جوانی، حضور در فینال اروپایی سال ۱۹۷۲ و عملکرد شاخص در فصل ۱۹۷۳، نام خود را در تاریخ دینامو مسکو ثبت کرد.
نام کوژمیاکین همچنان در بخش اسطوره‌های وب‌سایت رسمی دینامو مسکو قرار دارد و باشگاه در سال‌های بعد بارها از او به‌عنوان یکی از مهاجمان مستعد تاریخ خود یاد کرده است. دوران فوتبال او در ۲۱ سالگی پایان یافت و فرصت ادامه مسیری که در لیگ شوروی و مسابقات اروپایی آغاز کرده بود، از میان رفت. مقام سوم لیگ شوروی، حضور در ترکیب دیناموی نایب‌قهرمان اروپا و قرارگرفتن در جمع بهترین مهاجمان شوروی در سال ۱۹۷۳، میراث ورزشی این بازیکن در تاریخ فوتبال روسیه و اتحاد جماهیر شوروی است.
