تاریخ تأسیس باشگاه پارتیزان بلگراد

باشگاه پارتیزان بلگراد (FK Partizan) در 4 اکتبر 1945، تنها چند ماه پس از پایان جنگ جهانی دوم در اروپا، در بلگراد تأسیس شد. شکل‌گیری این باشگاه ارتباط مستقیمی با ارتش یوگسلاوی داشت و هسته اولیه آن در چارچوب «خانه مرکزی ارتش یوگسلاوی» شکل گرفت.

مقدمات ایجاد پارتیزان از چند ماه قبل آغاز شده بود. یکی از چهره‌های اصلی این روند سوتوزار ووکمانوویچ تمپو (Svetozar Vukmanovic Tempo) بود که از تشکیل یک مجموعه ورزشی برای ورزشکارانی که در خدمت ارتش بودند حمایت می‌کرد. ایده اولیه نیز تنها به فوتبال محدود نبود و در همان روزی که بخش فوتبال پارتیزان شکل گرفت، بخش‌هایی برای دوومیدانی، شطرنج، بسکتبال و والیبال نیز ایجاد شدند.

پارتیزان در سال‌های نخست فعالیت خود ارتباط بسیار نزدیکی با ساختار ارتش داشت. بازیکنان در خانه مرکزی ارتش زندگی می‌کردند، لباس نظامی می‌پوشیدند و علاوه بر تمرین و مسابقه، وظایف روزانه مشخصی نیز داشتند. برای نمونه، استیپان بوبک، یکی از بزرگ‌ترین بازیکنان نسل نخست باشگاه، مدتی مسئول کتابخانه بود. اعضای تیم همچنین در برنامه‌های عمومی پس از جنگ، از جمله پاک‌سازی خرابه‌ها و سامان‌دهی خیابان‌های بلگراد مشارکت می‌کردند.

شرایط فوتبال در آن دوران با ساختار حرفه‌ای امروز فاصله زیادی داشت. پارتیزان هنوز تشکیلات تبلیغاتی منظمی نداشت و بازیکنان پیش از برخی مسابقات خودشان در سطح شهر پوستر نصب می‌کردند تا مردم را از زمان و محل برگزاری بازی مطلع کنند.

فقط 2 روز پس از تأسیس، در 6 اکتبر 1945، پارتیزان برای نخستین بار وارد زمین مسابقه شد. حریف، منتخب زمون بود و پارتیزان با نتیجه 4 بر 2 پیروز شد. ماتکالو 2 گل زد و به نخستین گلزن تاریخ باشگاه تبدیل شد؛ شرش و روپنیک نیز دیگر گل‌های پارتیزان را به ثمر رساندند. فرانجو گلازر در آن مقطع سرمربی تیم بود و هم‌زمان به‌عنوان دروازه‌بان نیز فعالیت می‌کرد.

شروع تیم تازه‌تأسیس چشمگیر بود. پارتیزان در 7 مسابقه بعدی خود 45 گل به ثمر رساند و حتی یک گل دریافت نکرد. این نتایج در شرایطی رقم خورد که باشگاه تنها چند هفته سابقه فعالیت داشت و ساختار فنی و اجرایی آن همچنان در حال شکل‌گیری بود.

پارتیزان خیلی زود از مسابقات محلی نیز فراتر رفت. در 20 اکتبر 1945، تیم مقابل منتخب پراگ بازی کرد و کمتر از یک ماه پس از تأسیس، نخستین مسابقه خارج از کشور خود را انجام داد. در 28 اکتبر 1945، پارتیزان در بانسکا بیستریتسا با نتیجه 3 بر 1 منتخب ارتش اسلواکی را شکست داد و چند روز بعد منتخب بانسکا بیستریتسا را نیز 4 بر 1 برد.

در دسامبر همان سال، پارتیزان مقابل دینامو مسکو قرار گرفت؛ یکی از تیم‌های قدرتمند فوتبال شوروی در آن دوره. دینامو مسابقه را 4 بر 3 برد، اما رویارویی با چنین حریفی تنها 2 ماه پس از تشکیل باشگاه، نشان می‌داد پارتیزان از همان ابتدا به دنبال حضور در سطحی فراتر از رقابت‌های داخلی بود.

پارتیزان در 5 سال نخست فعالیت خود همچنان بخشی از ساختار خانه مرکزی ارتش یوگسلاوی بود. در سال 1950 ساختار سازمانی آن تغییر کرد و فعالیت باشگاه در قالب «انجمن ورزشی یوگسلاوی پارتیزان» ادامه یافت؛ تغییری که استقلال بیشتری در امور ورزشی، مدیریتی و مالی برای مجموعه به همراه داشت.

باشگاهی که در فضای خاص یوگسلاوی پس از جنگ و از دل ساختار ورزشی ارتش شکل گرفته بود، در سال‌های بعد به یکی از مهم‌ترین نام‌های فوتبال این کشور و سپس صربستان تبدیل شد. پارتیزان بعدها قهرمانی‌های متعدد داخلی به دست آورد و در سال 1966 تا فینال جام باشگاه‌های اروپا پیش رفت، اما نقطه آغاز این تاریخ طولانی همان 4 اکتبر 1945 و گروهی از ورزشکاران نظامی در بلگراد بود.

جزئیات این روایت از تاریخ رسمی باشگاه پارتیزان و اسناد آرشیوی UEFA درباره سال‌های نخست فعالیت و حضور اروپایی این باشگاه گردآوری شده است.