خلاصه بازی یوونتوس ۱ - اینتر ۲ | دوستانه باشگاهی 
خلاصه بازی یوونتوس ۱ - اینتر ۲ | دوستانه باشگاهی 
۴ متهم قتل حمیدرضا رجبزاده دستگیر شدند | جزییات اولین اعترافات 
خلاصه بازی چلسی ۳ - میلان ۰ | دوستانه باشگاهی 
جذب یک گزینه دیگر پرسپولیس هم منتفی شد! قانون شش فوتبال وظایف سایر اعضای تیم داوری را مشخص میکند؛ از دو کمکداوری که کنار خطوط طولی حرکت میکنند تا داور چهارم، کمکداور ذخیره و مسئولان اتاق VAR. این قانون همچنین روشن میکند کمکداور در چه صحنههایی میتواند دخالت کند، داور چهارم چه مسئولیتهایی دارد، اگر داور اصلی مصدوم شود چه کسی جای او را میگیرد و چرا تصمیم نهایی حتی با وجود VAR همچنان با داور مسابقه است.
به گزارش صبح فوتبالی :
این مطلب براساس قوانین بازی فوتبال فصل ۲۰۲۶/۲۷ تنظیم شده است.
داور اصلی مسابقه تنها کار نمیکند. بسته به سطح و مقررات رقابت، افراد دیگری میتوانند برای کمک به او منصوب شوند؛ دو کمکداور، داور چهارم، دو کمکداور اضافی، کمکداور ذخیره، کمکداور ویدئویی یا VAR و دستکم یک AVAR.
همه مسابقات الزاماً تمام این افراد را ندارند. ممکن است یک مسابقه بدون VAR برگزار شود، در مسابقهای کمکداور اضافی وجود نداشته باشد یا ساختار تیم داوری براساس مقررات همان رقابت متفاوت باشد.
قانون شش این مسئولان را به دو گروه کلی تقسیم میکند:
مسئولان داخل زمین یا کنار زمین؛ شامل داور، کمکداوران، داور چهارم، کمکداوران اضافی و کمکداور ذخیره
مسئولان ویدئویی؛ شامل VAR و AVAR
وظیفه همه آنها کمک به اداره مسابقه طبق قوانین است، اما یک اصل در تمام قانون ثابت میماند: تصمیم نهایی با داور مسابقه است.
دو کمکداور معمولاً در امتداد خطوط طولی و در دو نیمه متفاوت زمین فعالیت میکنند. اصطلاح قدیمی «خطنگهدار» هنوز در مکالمات فوتبالی شنیده میشود، اما عنوان رسمی در قوانین بازی Assistant Referee یا کمکداور است.
کار کمکداور فقط اعلام آفساید نیست.
براساس قانون شش، کمکداور در موارد زیر به داور علامت میدهد:
زمانی که تمام توپ از زمین خارج شده است؛
اینکه شروع مجدد باید پرتاب اوت، ضربه دروازه یا کرنر باشد و کدام تیم صاحب آن است؛
زمانی که بازیکنی در موقعیت آفساید ممکن است مرتکب تخلف آفساید شده باشد؛
زمانی که تعویض درخواست شده است؛
در ضربه پنالتی، درباره حرکت زودهنگام دروازهبان از خط دروازه و عبور کامل توپ از خط، در شرایط تعیینشده.
کمکداور همچنین در کنترل روند تعویض بازیکنان مشارکت دارد و در موقعیتهایی که دید بهتری از داور دارد میتواند درباره خطا یا رفتار غیرقانونی اطلاعات بدهد.
خیر.
این یکی از برداشتهای رایج درباره نقش کمکداور است. اگر تخلفی نزدیک کمکداور رخ دهد یا زاویه دید داور بسته باشد، کمکداور میتواند آن را به داور اعلام کند.
برای مثال، دو بازیکن کنار خط طولی برای توپ درگیر هستند. یکی از آنها زمانی که بدنش پشت به داور است با آرنج به صورت حریف ضربه میزند. داور صحنه را ندیده، اما کمکداور دید واضحی دارد.
در چنین شرایطی کمکداور میتواند پرچم بزند و اطلاعات خود را درباره نوع تخلف، بازیکن خاطی و محل وقوع آن در اختیار داور قرار دهد.
این موضوع درباره تخلفاتی که مستحق کارت هستند نیز صدق میکند. اگر اتفاقی جدی خارج از دید داور رخ دهد، مسئولان مسابقه موظفاند آن را گزارش کنند.
خیر.
کمکداور اطلاعات خود را در اختیار داور قرار میدهد، اما اختیار نهایی تصمیمگیری از داور اصلی گرفته نمیشود.
ممکن است کمکداور برای خطایی پرچم بزند، اما داور صحنه را از زاویه دیگری دیده باشد و تشخیص دهد تخلفی رخ نداده است. همچنین ممکن است داور بهرغم مشاهده تخلف، به دلیل ایجاد موقعیت بهتر برای تیم خطادیده آوانتاژ بدهد.
دستورالعمل رسمی IFAB نیز از کمکداور میخواهد پیش از اعلام خطا در نظر بگیرد که آیا داور صحنه را دیده و آیا احتمال اجرای آوانتاژ وجود دارد یا نه.
پس پرچم کمکداور به معنای توقف خودکار مسابقه نیست؛ بازی زمانی متوقف میشود که داور تصمیم لازم را بگیرد.
بله.
کمکداور قرار نیست در شرایط عادی داخل زمین همراه بازیکنان حرکت کند، اما قانون اجازه داده در موقعیت مشخص وارد زمین شود.
یکی از نمونههای صریح قانون، کمک به رعایت فاصله ۹ متر و ۱۵ سانتیمتری بازیکنان هنگام ضربه آزاد است. کمکداور میتواند برای کنترل این فاصله وارد زمین شود.
بنابراین تصور اینکه کمکداور تحت هیچ شرایطی حق عبور از خط طولی را ندارد، درست نیست.
اولین علامت کمکداور برای آفساید، بالا بردن پرچم است.
اگر داور بازی را متوقف کند، کمکداور با جهت پرچم مشخص میکند تخلف آفساید در کدام قسمت عرضی زمین رخ داده است. در نمودار رسمی IFAB برای آفساید نزدیک به کمکداور، ناحیه میانی و سمت دور زمین علامتهای جداگانه در نظر گرفته شده است.
اگر داور بلافاصله پرچم را نبیند، کمکداور معمولاً علامت خود را حفظ میکند تا داور آن را ببیند یا توپ بهطور واضح در کنترل تیم مدافع قرار بگیرد.
جزئیات اینکه چه زمانی حضور بازیکن در موقعیت آفساید تبدیل به «تخلف آفساید» میشود، در قانون یازده بررسی خواهد شد.
یکی از حساسترین وظایف کمکداور تشخیص اتفاقاتی است که نزدیک مرز محوطه جریمه رخ میدهند.
گاهی تفاوت چند سانتیمتر مشخص میکند تصمیم داور پنالتی باشد یا ضربه آزاد بیرون محوطه. اگر زاویه کمکداور بهتر باشد، میتواند اطلاعات لازم را به داور منتقل کند.
IFAB در دستورالعملهای داوری تأکید میکند اگر خطایی داخل محوطه و خارج از دید داور رخ دهد، کمکداور باید ابتدا وضعیت و واکنش داور را بررسی کند و در صورت نیاز با پرچم و سیستم ارتباطی توجه او را جلب کند. درباره خطاهای نزدیک مرز محوطه نیز کمکداور میتواند اطلاعات بدهد که تخلف داخل یا خارج محوطه اتفاق افتاده است.
تصمیم نهایی پنالتی یا ضربه آزاد همچنان با داور خواهد بود.
هنگام پنالتی، کمکداور در شرایط تعیینشده به داور برای دو موضوع مهم کمک میکند:
آیا دروازهبان پیش از ضربه به شکل غیرقانونی از خط دروازه جلو آمده است؟
اگر کمکداوران اضافی برای مسابقه منصوب شده باشند، نحوه استقرار کمکداور معمولی تغییر میکند و او در راستای نقطه پنالتی قرار میگیرد.
نحوه دقیق برخورد با تخلفات بازیکنان و دروازهبان هنگام پنالتی در قانون چهارده بررسی میشود.
پرچم کمکداور یک وسیله تزئینی نیست؛ بخش مهمی از سیستم ارتباطی تیم داوری است.
کمکداور از علامتهای مشخص برای مواردی مانند اینها استفاده میکند:
IFAB شکل استاندارد این علامتها را در قانون شش مشخص کرده است. کمکداور هنگام علامتدادن باید توقف کند، رو به زمین باشد، با داور ارتباط چشمی برقرار کند و پرچم را با حرکتی مشخص و کنترلشده بالا ببرد.
در مسابقات حرفهای، پرچم بعضی کمکداوران به سیستم الکترونیکی نیز مجهز است و میتواند برای جلب توجه داور سیگنال ارسال کند. سیستم ارتباط رادیویی هم به اعضای تیم داوری اجازه میدهد بدون استفاده دائمی از علامتهای ظاهری با یکدیگر صحبت کنند.
ممکن است کارت زرد بگیرد.
اعتراض به تصمیم کمکداور از نظر انضباطی آزاد نیست. بازیکن نمیتواند با این استدلال که تصمیم را داور اصلی نگرفته، به کمکداور اعتراض شدید کند.
IFAB در یکی از مثالهای رسمی قانون شش وضعیت بازیکنی را مطرح میکند که پس از اعلام خروج توپ به سمت کمکداور میرود و آشکارا به تصمیم او اعتراض میکند. پاسخ قانون، کارت زرد به دلیل اعتراض است.
این اصل فقط درباره کمکداور نیست؛ اعتراض کلامی یا رفتاری به تصمیم هر یک از مسئولان مسابقه میتواند مشمول مجازات انضباطی شود.
داور چهارم را بیشتر با تابلوی تعویض و اعلام وقت اضافه میشناسیم، اما وظایف او بسیار بیشتر از بالا بردن تابلو است.
طبق قانون شش، داور چهارم در این موارد به داور کمک میکند:
نظارت بر روند تعویض بازیکنان؛
بررسی تجهیزات بازیکن یا بازیکن ذخیره؛
کنترل بازگشت بازیکن به زمین پس از علامت یا اجازه داور؛
نظارت بر توپهای جایگزین؛
اعلام حداقل وقت اضافهای که داور برای پایان هر نیمه در نظر گرفته است؛
اطلاعدادن رفتار غیرمسئولانه افراد حاضر در منطقه فنی به داور.
به همین دلیل داور چهارم در مسابقات حرفهای ارتباط زیادی با نیمکت دو تیم دارد و بسیاری از اتفاقاتی را که دور از محل حضور داور اصلی رخ میدهد زیر نظر میگیرد.
تصمیم انضباطی نهایی با داور مسابقه است.
داور چهارم رفتار مسئولان منطقه فنی را زیر نظر دارد و اگر مربی، دستیار، پزشک یا فرد دیگری رفتار غیرمسئولانهای داشته باشد، موضوع را به داور اطلاع میدهد.
در عمل ممکن است داور اصلی پس از دریافت اطلاعات داور چهارم، به یکی از اعضای کادر فنی کارت زرد یا قرمز نشان دهد.
بنابراین نقش داور چهارم در این صحنهها مهم است، اما قانون همچنان ساختار تیم داوری را زیر نظر داور اصلی قرار میدهد.
عدد اعلامشده توسط داور چهارم، حداقل وقت اضافه است؛ نه زمانی که داور مجبور باشد دقیقاً در همان ثانیه مسابقه را تمام کند.
برای مثال، اگر داور چهارم در پایان نیمه دوم عدد ۶ را نشان دهد، به این معناست که حداقل شش دقیقه باید به زمان مسابقه اضافه شود.
اگر در همین شش دقیقه بازیکنی مصدوم شود، تعویض انجام شود، VAR زمان قابل توجهی بگیرد یا اتفاق دیگری باعث تلفشدن وقت شود، داور میتواند بازی را بیش از دقیقه ۹۶ ادامه دهد.
پس عبارت رایج «شش دقیقه وقت اضافه تمام شد، چرا داور سوت نزد؟» همیشه اعتراض درستی نیست. تابلوی داور چهارم حداقل زمان را اعلام میکند.
جزئیات کامل محاسبه وقتهای تلفشده در قانون هفت بررسی میشود.
در بعضی مسابقات ممکن است دو مسئول دیگر نزدیک خط دروازه مستقر شوند که در قوانین با عنوان Additional Assistant Referees یا کمکداوران اضافی شناخته میشوند.
وظیفه آنها بیشتر روی اتفاقات اطراف دروازه و محوطه جریمه متمرکز است.
این مسئولان میتوانند به داور اطلاع دهند:
چه زمانی تمام توپ از خط دروازه عبور کرده، از جمله هنگام گل؛
کدام تیم باید کرنر یا ضربه دروازه بزند؛
آیا دروازهبان هنگام پنالتی پیش از ضربه از خط دروازه خارج شده و آیا توپ از خط عبور کرده است.
استفاده از کمکداوران اضافی امروز در بسیاری از مسابقات بزرگ کمتر از دوره پیش از گسترش VAR دیده میشود، اما این جایگاه همچنان در قانون شش وجود دارد.
کمکداور ذخیره فقط برای نشستن کنار زمین و انتظار برای مصدومیت یکی از داوران حضور ندارد.
اگر کمکداور، داور چهارم یا کمکداور اضافی قادر به ادامه مسابقه نباشد، کمکداور ذخیره میتواند جای او را بگیرد. قانون همچنین اجازه میدهد او مانند سایر مسئولان داخل زمین، زمانی که دید بهتری دارد اطلاعات لازم را در اختیار داور قرار دهد.
IFAB در یکی از مثالهای رسمی قانون شش وضعیت خطایی را مطرح میکند که نزدیک محل استقرار کمکداور ذخیره و خارج از دید داور رخ داده است. اگر کمکداور ذخیره صحنه را بهتر دیده باشد، داور میتواند از اطلاعات او استفاده کند.
پاسخ ثابت و یکسانی برای همه مسابقات وجود ندارد.
ممکن است تصور شود داور چهارم همیشه جای داور اصلی را میگیرد، اما قانون شش چنین حکم مطلقی ندارد.
مقررات هر رقابت باید پیش از مسابقه مشخص کند اگر یکی از مسئولان مسابقه نتواند شروع کند یا در جریان بازی قادر به ادامه نباشد، چه کسی جای او را میگیرد.
در مورد داور اصلی، جایگزین ممکن است براساس مقررات رقابت یکی از این افراد باشد:
داور چهارم؛
کمکداور ارشد؛
کمکداور اضافی ارشد.
بنابراین اگر در یک لیگ داور چهارم وارد زمین شود و در رقابت دیگری کمکداور جای داور را بگیرد، لزوماً تناقضی با قانون وجود ندارد.
VAR مخفف Video Assistant Referee یا کمکداور ویدئویی است.
نکته مهم اینجاست که VAR صرفاً یک فناوری یا دستگاه نیست؛ VAR خودش یکی از مسئولان مسابقه است که دسترسی مستقل به تصاویر ویدئویی دارد و طبق پروتکل مشخص به داور کمک میکند.
VAR اجازه ندارد هر تصمیمی را که با آن مخالف است دوباره داوری کند. مداخله او به مواردی محدود شده که قانون و پروتکل VAR مشخص کردهاند و معمولاً باید پای «اشتباه واضح و آشکار» یا «حادثه جدی ازدسترفته» در میان باشد.
حوزههای اصلی بررسی شامل گل یا عدم گل، پنالتی یا عدم پنالتی، تصمیمهای مربوط به کارت قرمز در محدوده پروتکل و اشتباه در شناسایی بازیکن هستند. از فصل ۲۰۲۶/۲۷ چند تغییر مهم نیز در همین بخش اعمال شده است.
خیر.
VAR میتواند تصاویر و اطلاعات لازم را در اختیار داور قرار دهد و در صحنههای قابل بازبینی توصیه به بررسی کند، اما تصمیم نهایی مسابقه همچنان با داور زمین است. این اصل هم در قانون پنج و هم در قانون شش تأکید شده است.
در بعضی صحنهها داور برای مشاهده تصاویر به مانیتور کنار زمین میرود و در برخی تصمیمهای مبتنی بر واقعیت، اطلاعات ویدئویی میتواند بدون بازبینی کنار زمین منتقل شود. بااینحال مسئولیت تصمیم مسابقه از داور گرفته نمیشود.
AVAR مخفف Assistant Video Assistant Referee است؛ یعنی کمکِ کمکداور ویدئویی.
وقتی VAR مشغول بررسی یک صحنه است، مسابقه و تصاویر دیگر متوقف نمیشوند. AVAR باید جریان تصاویر را دنبال کند و به ادامه کار اتاق ویدئویی کمک کند.
وظایف اصلی AVAR شامل این موارد است:
دنبالکردن تصاویر مسابقه زمانی که VAR مشغول Check یا Review است؛
ثبت اتفاقات مرتبط با VAR و مشکلات ارتباطی یا فنی؛
کمک به ارتباط VAR با داور؛
ثبت زمان ازدسترفته در بررسیها؛
انتقال اطلاعات مرتبط با تصمیم VAR به افراد یا بخشهای مربوط.
به زبان ساده، VAR مسئول اصلی بررسی ویدئویی است و AVAR کمک میکند در زمان بررسی یک صحنه، اتفاق دیگری از دست نرود و ارتباطات و ثبت اطلاعات ادامه داشته باشد.
یکی از مهمترین تغییرات این فصل مربوط به بازیکنی است که با کارت زرد دوم اخراج میشود.
در قوانین ۲۰۲۶/۲۷، VAR میتواند زمانی وارد شود که کارت زرد دومِ نشاندادهشده بهوضوح اشتباه باشد و همان کارت باعث اخراج بازیکن شود.
برای مثال، مهاجمی که قبلاً کارت زرد دارد با مدافع روبهرو میشود. مدافع بدون هیچ تماسی خودش را روی زمین میاندازد، اما داور به اشتباه تصور میکند مهاجم مرتکب خطا شده و به او کارت زرد دوم نشان میدهد.
اگر تصاویر بهوضوح نشان دهند این کارت دوم اشتباه بوده است، VAR میتواند به داور برای بازبینی صحنه کمک کند. IFAB دقیقاً نمونهای مشابه را در پرسشهای رسمی قانون شش آورده است.
اما جهت عکس این اتفاق مجاز نیست.
فرض کنیم بازیکنی یک کارت زرد دارد و سپس تکلی انجام میدهد که مستحق کارت زرد دوم است، اما داور اصلاً تخلف را نمیبیند. VAR نمیتواند صرفاً برای دادن آن کارت زرد دوم وارد شود.
پس تغییر جدید به معنای «قابل بررسیشدن همه کارتهای زرد دوم» نیست؛ VAR میتواند کارت زرد دومِ بهوضوح اشتباهی را که نشان داده شده و به اخراج منجر شده اصلاح کند، اما کارت زرد دومِ ازدسترفته را پیدا نمیکند.
دامنه اصلاح اشتباه در هویت بازیکن نیز در فصل ۲۰۲۶/۲۷ گستردهتر شده است.
اگر داور تخلفی را اعلام کند اما بازیکن اشتباهی را با کارت زرد یا قرمز جریمه کند، VAR میتواند برای شناسایی فرد صحیح وارد شود. در قوانین جدید، این اشتباه میتواند حتی شامل حالتی باشد که داور بازیکنی از تیم اشتباه را جریمه کرده است.
برای مثال، توپ به دست مهاجم برخورد میکند، اما داور به اشتباه تصور میکند مدافع هند کرده و همان مدافع را کارت زرد میدهد. در شرایط تعیینشده VAR میتواند مشخص کند بازیکن جریمهشده فرد خاطی نبوده است. IFAB همین نمونه را در پرسشهای رسمی قانون شش مطرح کرده است.
در کارت زرد عادی، این اجازه به معنای بررسی دوباره اصل همه کارتهای زرد نیست؛ موضوع اصلی اصلاح هویت بازیکن است.
از فصل ۲۰۲۶/۲۷، بعضی رقابتها میتوانند این امکان را فعال کنند؛ اما این اختیار یک قانون اجباری برای تمام مسابقات دارای VAR نیست.
IFAB به برگزارکنندگان اجازه داده است کرنری را که بهوضوح اشتباه اعلام شده، در صورتی با VAR اصلاح کنند که تصمیم فوراً و بدون ایجاد تأخیر در شروع مجدد قابل اصلاح باشد.
اگر تیم مهاجم کرنر را سریع اجرا کند، دیگر مسابقه برای بررسی اینکه اصلاً کرنر بوده یا نه متوقف نمیشود.
پس ممکن است در یک رقابت VAR کرنر اشتباه را اصلاح کند و در رقابت دیگری چنین اختیاری نداشته باشد. مقررات همان مسابقات تعیین میکند این گزینه اجرا شود یا نه.
تمام اعضای تیم داوری زیر نظر داور اصلی فعالیت میکنند.
اگر یکی از مسئولان مسابقه به شکل نامناسب در کار دخالت کند یا رفتار غیرقابل قبولی داشته باشد، داور میتواند او را از وظیفهاش کنار بگذارد و موضوع را در گزارش خود به مرجع مربوط اطلاع دهد.
این بخش نشان میدهد ساختار تیم داوری یک ساختار هماهنگ و سلسلهمراتبی است. کمکداور یا داور چهارم اختیار مستقل و نامحدود از داور اصلی ندارند.
وظایف اعضای تیم داوری فقط از لحظه سوت شروع مسابقه آغاز نمیشود.
مسئولان داخل زمین میتوانند به داور در بررسی زمین، توپها و تجهیزات بازیکنان کمک کنند. اگر پیش از مسابقه مشکلی پیدا شده و تیم موظف به اصلاح آن باشد، آنها میتوانند بررسی کنند که ایراد برطرف شده است.
ثبت اتفاقاتی مانند زمان مسابقه، گلها و تخلفات انضباطی نیز فقط متکی به حافظه یک نفر نیست و سایر مسئولان میتوانند به داور کمک کنند.
«کمکداور فقط آفساید اعلام میکند.»
نادرست است. خروج توپ، نوع شروع مجدد، تعویض، بعضی اتفاقات پنالتی و تخلفاتی که دید بهتری نسبت به آنها دارد نیز در محدوده کمک او قرار میگیرند.
«اگر کمکداور پرچم زد، داور مجبور است بازی را متوقف کند.»
خیر. تصمیم نهایی با داور است و حتی کمکداور باید در بعضی صحنهها احتمال اجرای آوانتاژ را در نظر بگیرد.
«داور چهارم فقط تابلو را بالا میبرد.»
خیر. کنترل تعویضها، تجهیزات، ورود دوباره بازیکنان، توپهای جایگزین و رفتار منطقه فنی نیز بخشی از وظایف اوست.
«عدد وقت اضافه یعنی داور باید دقیقاً همان لحظه سوت بزند.»
اشتباه است. عدد اعلامشده حداقل وقت اضافه موردنظر داور است.
«اگر داور مصدوم شود، همیشه داور چهارم جای او میرود.»
خیر. مقررات هر رقابت باید از قبل جانشین داور را مشخص کند.
«VAR از داور اصلی بالاتر است.»
خیر. VAR یکی از مسئولان مسابقه و ابزار کمک به تصمیمگیری است؛ تصمیم نهایی همچنان با داور مسابقه خواهد بود.
«از فصل جدید VAR میتواند هر کارت زرد دومی را بررسی کند.»
خیر. VAR میتواند کارت زرد دومِ بهوضوح اشتباهی را که صادر شده و باعث اخراج شده بررسی کند، اما برای کارت زرد دوم مستحقی که داور اصلاً ندیده وارد نمیشود.
قسمت بعدی مجموعه به قانون هفت فوتبال؛ مدت مسابقه میرسد؛ هر نیمه دقیقاً چند دقیقه است، وقت اضافه چگونه محاسبه میشود، بین دو نیمه چه مدت استراحت وجود دارد و اگر برای اجرای پنالتی زمان تمام شده باشد چه اتفاقی میافتد؟
The IFAB – قانون شش: سایر مسئولان مسابقه
The IFAB – دستورالعمل زبان بدن، ارتباط و علائم مسئولان مسابقه
The IFAB – پروتکل کمکداور ویدئویی VAR
The IFAB – تغییرات قوانین بازی فوتبال فصل ۲۰۲۶/۲۷
The IFAB – بخشنامه شماره ۳۲ و زمان اجرای قوانین ۲۰۲۶/۲۷
مطلب قبلی:
مطلب بعدی: قانون هفت فوتبال چیست؟ مدت مسابقه، وقت اضافه و زمان استراحت
صفحه مادر:
دستهبندی: مشاهده همه مطالب آموزش قوانین فوتبال
