کد خبر:۲۲۲۹۶ | تاریخ انتشار: ۲۳:۲۸ - ۰۷ مرداد ۱۴۰۵

قانون یک فوتبال چیست؟ ابعاد زمین، خطوط، دروازه و الزامات رسمی

من امید آهنگرم و در نخستین قسمت از مجموعه ۱۷ قانون رسمی فوتبال، سراغ زمین بازی می‌رویم؛ قانونی که فقط درباره طول و عرض چمن نیست. در این مقاله یاد می‌گیریم خطوط جزو کدام محوطه‌اند، ابعاد قانونی زمین چقدر است، دروازه‌ها و پرچم‌های کرنر چه شرایطی دارند و داور در صورت وجود ایراد در زمین یا تجهیزات چه تصمیمی می‌گیرد.

نمای هوایی زمین فوتبال و خطوط رسمی زمین در ورزشگاه

به گزارش صبح فوتبالی :

این مطلب براساس قوانین بازی فوتبال فصل ۲۰۲۶/۲۷ تنظیم شده است.

تعریف ساده قانون یک فوتبال

قانون یک، شکل و اجزای رسمی زمین بازی را تعیین می‌کند. سطح زمین، خطوط، اندازه‌ها، محوطه دروازه، محوطه جریمه، نقطه پنالتی، قوس کرنر، پرچم‌ها، محوطه فنی، دروازه‌ها و محل استقرار تجهیزات مربوط به VAR همگی در این قانون تعریف شده‌اند.

هدف این قانون فقط یکسان‌کردن ظاهر ورزشگاه‌ها نیست. داور برای تشخیص پنالتی، خروج توپ، محل شروع مجدد بازی و حتی بعضی تصمیم‌های انضباطی باید بداند هر خط متعلق به کدام بخش است.

مهم‌ترین اصل قانون یک این است:

خطوط، جزئی از محوطه‌ای هستند که مرز آن را مشخص می‌کنند.

بنابراین خط محوطه جریمه جزو محوطه جریمه است، خط کناری جزو زمین بازی محسوب می‌شود و خط قوس کرنر نیز بخشی از محوطه کرنر است.

سطح زمین؛ طبیعی، مصنوعی یا ترکیبی

زمین مسابقه می‌تواند کاملاً طبیعی یا، در صورت اجازه مقررات مسابقات، کاملاً مصنوعی باشد. استفاده از سطح ترکیبی یا هیبریدی، یعنی ترکیب چمن طبیعی و مواد مصنوعی، نیز به شرط پیش‌بینی در مقررات رقابت مجاز است.

سطح مصنوعی باید سبز باشد. در مسابقات میان تیم‌های ملی عضو فیفا و مسابقات بین‌المللی باشگاهی، زمین مصنوعی باید الزامات برنامه کیفیت فیفا برای چمن فوتبال را رعایت کند؛ مگر اینکه IFAB مجوز استثنایی صادر کرده باشد.

این بخش یک نکته مهم دارد: انتخاب نوع سطح زمین در همه مسابقات به تصمیم داور یا تیم میزبان واگذار نشده است. مقررات همان رقابت باید استفاده از سطح مصنوعی یا هیبریدی را مجاز بداند.

خطوط زمین چه شرایطی دارند؟

زمین باید مستطیل‌شکل باشد و با خطوط پیوسته علامت‌گذاری شود. این خطوط نباید برای بازیکنان خطرناک باشند.

در زمین‌های طبیعی می‌توان برای ترسیم خطوط از مواد مربوط به سطوح مصنوعی استفاده کرد، به شرط آنکه خطر ایجاد نکنند. در زمین‌های چندمنظوره مصنوعی نیز وجود خطوط مربوط به ورزش‌های دیگر مجاز است، اما این خطوط باید رنگ متفاوتی داشته باشند و به‌وضوح از خطوط فوتبال قابل تشخیص باشند.

دو خط بلندتر، خطوط طولی و دو خط کوتاه‌تر، خطوط دروازه نام دارند.

خط میانی، زمین را به دو نیمه تقسیم می‌کند و وسط دو خط طولی را به یکدیگر متصل می‌سازد. نقطه مرکز زمین در وسط خط میانی قرار می‌گیرد و دایره‌ای با شعاع ۹٫۱۵ متر دور آن رسم می‌شود.

تمام خطوط زمین باید عرض یکسانی داشته باشند و عرض آنها نباید بیشتر از ۱۲ سانتی‌متر باشد. عرض خطوط دروازه نیز باید با عرض تیرهای عمودی و تیر افقی دروازه یکسان باشد.

اندازه‌ها از کجای خط محاسبه می‌شوند؟

اندازه زمین از لبه بیرونی خطوط محاسبه می‌شود، چون خود خط جزو محوطه‌ای است که آن را مشخص می‌کند.

فاصله نقطه پنالتی نیز از مرکز این نقطه تا لبه پشتی خط دروازه اندازه‌گیری می‌شود.

این موضوع در تصمیم‌های داوری بسیار مهم است. برای نمونه، اگر محل برخورد خطا روی خط محوطه جریمه باشد، خطا داخل محوطه محسوب می‌شود.

بازیکن حق ندارد روی زمین علامت تازه ایجاد کند

بازیکنی که بدون مجوز روی زمین علامت ایجاد کند، به دلیل رفتار غیرورزشی با کارت زرد جریمه می‌شود.

برای مثال، بازیکن نمی‌تواند کنار نقطه پنالتی، محل ایستادن خود را با کف کفش مشخص کند یا روی چمن خطی ایجاد کند تا هنگام اجرای ضربه کرنر از آن استفاده کند.

اگر داور این رفتار را هنگام جریان مسابقه ببیند، لازم نیست فقط به‌خاطر آن فوراً بازی را متوقف کند؛ بازیکن در نخستین توقف بعدی اخطار می‌گیرد.

ابعاد قانونی زمین فوتبال چقدر است؟

نقشه رسمی ابعاد زمین فوتبال شامل محوطه جریمه، نقطه پنالتی و دایره میانی

ابعاد زمین‌های فوتبال می‌توانند با یکدیگر متفاوت باشند، اما باید در محدوده تعیین‌شده قانون قرار بگیرند.

برای مسابقات عادی:

  • طول زمین یا خط طولی: حداقل ۹۰ و حداکثر ۱۲۰ متر
  • عرض زمین یا خط دروازه: حداقل ۴۵ و حداکثر ۹۰ متر

خط طولی باید از خط دروازه بلندتر باشد؛ بنابراین زمین فوتبال نمی‌تواند به شکل مربع علامت‌گذاری شود. برگزارکننده هر مسابقه می‌تواند اندازه دقیق زمین را در همین محدوده تعیین کند.

ابعاد زمین در مسابقات بین‌المللی

برای مسابقات بین‌المللی، محدوده کوچک‌تری تعیین شده است:

  • طول زمین: حداقل ۱۰۰ و حداکثر ۱۱۰ متر
  • عرض زمین: حداقل ۶۴ و حداکثر ۷۵ متر

پس این تصور که تمام زمین‌های رسمی فوتبال باید دقیقاً یک اندازه باشند، درست نیست. قانون یک محدوده مجاز را مشخص کرده و مقررات هر رقابت، اندازه دقیق زمین‌های مورد استفاده را تعیین می‌کند.

محوطه دروازه، محوطه جریمه و نقطه پنالتی

قانون یک برای ترسیم بخش‌های مهم نزدیک هر دروازه، اندازه‌های مشخصی تعیین کرده است.

محوطه دروازه

دو خط از فاصله ۵٫۵ متری داخل هر تیر دروازه، عمود بر خط دروازه رسم می‌شوند. این خطوط ۵٫۵ متر به داخل زمین ادامه پیدا می‌کنند و سپس با خطی موازی خط دروازه به یکدیگر متصل می‌شوند.

این قسمت در متن رسمی محوطه دروازه نام دارد؛ هرچند در گفت‌وگوی فوتبالی معمولاً از عبارت «محوطه شش‌قدم» استفاده می‌شود.

محوطه جریمه

دو خط از فاصله ۱۶٫۵ متری داخل هر تیر دروازه رسم می‌شوند، ۱۶٫۵ متر به داخل زمین امتداد پیدا می‌کنند و با خطی موازی خط دروازه به یکدیگر می‌رسند.

محدوده میان این خطوط و خط دروازه، محوطه جریمه است.

نقطه پنالتی در فاصله ۱۱ متری از وسط فاصله دو تیر دروازه قرار دارد.

بیرون محوطه جریمه نیز قوسی با شعاع ۹٫۱۵ متر از مرکز نقطه پنالتی رسم می‌شود. این قوس کمک می‌کند فاصله قانونی سایر بازیکنان از توپ هنگام اجرای پنالتی مشخص شود.

قوس پنالتی جزو محوطه جریمه نیست. این قوس بیرون محوطه قرار دارد و صرفاً فاصله ۹٫۱۵ متری از نقطه پنالتی را نشان می‌دهد.

مثال مسابقه‌ای؛ خطا روی خط محوطه

فرض کنید مدافع هنگام تکل، پای مهاجم را دقیقاً روی خط محوطه جریمه می‌زند.

از آنجا که خط جزو محوطه جریمه است، محل خطا داخل محوطه محسوب می‌شود. اگر تخلف از نوعی باشد که با ضربه آزاد مستقیم مجازات می‌شود، تصمیم صحیح داور اعلام ضربه پنالتی است. مجازات انضباطی، مانند کارت زرد یا قرمز، به نوع و شدت خطا بستگی دارد. IFAB نیز در مثال رسمی خود، برخورد بی‌پروای مدافع روی خط محوطه را پنالتی و کارت زرد اعلام کرده است.

محوطه کرنر و پرچم‌های گوشه زمین

نمودار محوطه کرنر فوتبال با قوس یک‌متری و محل پرچم کرنر

در هر گوشه زمین، یک‌چهارم دایره‌ای با شعاع یک متر رسم می‌شود. توپ برای اجرای ضربه کرنر باید داخل این محدوده قرار بگیرد.

از آنجا که خط قوس بخشی از محوطه کرنر است، لازم نیست تمام توپ کاملاً داخل فضای خالی قوس باشد. تماس بخشی از توپ با خط قوس می‌تواند برای قرارگرفتن قانونی توپ کافی باشد.

در هر چهار گوشه زمین باید یک میله پرچم با ویژگی‌های زیر قرار بگیرد:

  • حداقل ۱٫۵ متر ارتفاع داشته باشد.
  • بالای آن نوک تیز و خطرناک نباشد.
  • پرچم به آن متصل باشد.

نصب پرچم در دو سوی خط میانی نیز مجاز است، اما این پرچم‌ها باید حداقل یک متر خارج از خط طولی قرار بگیرند.

اگر پرچم کرنر وجود نداشته باشد چه می‌شود؟

وجود پرچم‌های کرنر در قانون الزامی است. بااین‌حال، راهنمای عملی IFAB برای حالتی که داور پیش از مسابقه متوجه نبودن یکی از پرچم‌ها یا سفیدنبودن تیرهای دروازه می‌شود، توصیه می‌کند مسابقه با توافق دو تیم برگزار و موضوع در گزارش داور ثبت شود.

این توصیه به معنی بی‌اهمیت‌بودن استانداردها نیست. مسئولیت رفع نقص و رسیدگی بعدی برعهده برگزارکننده و مرجع مسابقات خواهد بود.

محوطه فنی چه محدوده‌ای دارد؟

محوطه فنی برای مسابقاتی تعریف می‌شود که ورزشگاه یا زمین، جایگاه مشخصی برای اعضای کادر، بازیکنان ذخیره و بازیکنان تعویض‌شده دارد.

این محوطه معمولاً باید:

  • از هر طرف، یک متر فراتر از محدوده صندلی‌های تعیین‌شده امتداد پیدا کند.
  • تا فاصله یک‌متری خط طولی پیش برود.
  • با خطوط مشخص علامت‌گذاری شود.

تعداد افرادی که اجازه حضور در محوطه فنی را دارند، در مقررات مسابقات تعیین می‌شود. تمام این افراد باید پیش از شروع مسابقه شناسایی شده باشند، مسئولانه رفتار کنند و جز در شرایط خاص، داخل محدوده خود بمانند.

پزشک یا فیزیوتراپیست می‌تواند با اجازه داور برای رسیدگی به بازیکن مصدوم وارد زمین شود.

قانون همچنین می‌گوید در هر لحظه فقط یک نفر اجازه دارد از محوطه فنی دستورهای تاکتیکی را منتقل کند.

این به آن معنا نیست که یک مربی بعد از بیان دستور حتماً باید فوراً روی نیمکت بنشیند. نکته اصلی این است که چند عضو کادر به‌طور هم‌زمان کنار خط نایستند و دستور ندهند.

اندازه و شرایط رسمی دروازه فوتبال

هر دروازه باید در مرکز خط دروازه قرار بگیرد.

دروازه از دو تیر عمودی با فاصله مساوی از پرچم‌های کرنر و یک تیر افقی تشکیل می‌شود. جنس تیرها باید مورد تأیید باشد و برای بازیکنان خطر ایجاد نکند.

شکل تیرها می‌تواند یکی از این حالت‌ها باشد:

  • مربع
  • مستطیل
  • دایره
  • بیضی
  • ترکیبی از این شکل‌ها

دو دروازه باید شکل یکسانی داشته باشند.

ابعاد رسمی دروازه عبارت‌اند از:

  • فاصله داخلی دو تیر عمودی: ۷٫۳۲ متر
  • فاصله لبه زیرین تیر افقی تا سطح زمین: ۲٫۴۴ متر

نمودار رسمی اندازه دروازه فوتبال با عرض ۷٫۳۲ و ارتفاع ۲٫۴۴ متر

تیرها و تیر افقی باید سفید باشند و عرض و عمق یکسان داشته باشند. این اندازه نباید بیشتر از ۱۲ سانتی‌متر باشد.

تمام دروازه‌ها، از جمله دروازه‌های قابل‌حمل، باید محکم به زمین متصل شوند. این الزام مستقیماً به ایمنی بازیکنان مربوط است.

تور می‌تواند به دروازه و زمین پشت آن متصل شود، اما باید به‌درستی مهار شده باشد و مانع حرکت دروازه‌بان نشود. متن قانون یک، تور را با عبارت «می‌تواند متصل شود» معرفی می‌کند؛ بااین‌حال مقررات هر رقابت ممکن است وجود تور را الزامی کرده باشد.

اگر تیر افقی بشکند یا جابه‌جا شود

اگر تیر افقی دروازه در جریان مسابقه جابه‌جا یا شکسته شود، داور باید بازی را متوقف کند تا تیر تعمیر یا در جای درست خود قرار داده شود.

پس از رفع مشکل، بازی با دراپ‌بال شروع مجدد می‌شود.

اگر تعمیر یا جایگزینی تیر ممکن نباشد، مسابقه باید نیمه‌تمام اعلام شود. استفاده از طناب یا هر وسیله انعطاف‌پذیر و خطرناک به‌جای تیر افقی مجاز نیست.

فناوری خط دروازه چگونه به قانون یک مربوط می‌شود؟

فناوری خط دروازه یا GLT فقط برای پاسخ‌دادن به یک سؤال استفاده می‌شود: آیا توپ به‌طور کامل از خط دروازه عبور کرده و گل شده است یا نه؟

استفاده از این فناوری اجباری نیست و باید در مقررات مسابقات پیش‌بینی شده باشد.

اگر سیستم گل را تشخیص دهد، نتیجه باید بلافاصله و حداکثر ظرف یک ثانیه، فقط برای مسئولان مسابقه ارسال شود. این پیام می‌تواند از طریق لرزش و علامت روی ساعت داور یا تجهیزات ارتباطی او منتقل شود و همچنین به اتاق عملیات ویدیویی برسد.

فناوری خط دروازه نمی‌تواند برای تشخیص آفساید، خطای هند یا پنالتی استفاده شود. کاربرد آن فقط به عبور توپ از خط دروازه محدود است.

داور باید پیش از مسابقه، عملکرد سیستم را مطابق دستورالعمل آزمایش کند. اگر فناوری درست کار نکند، داور حق استفاده از آن را ندارد و باید موضوع را به مرجع مسئول گزارش کند.

تبلیغات، لوگوها و تجهیزات کنار زمین

قانون یک فقط خطوط و اندازه‌ها را مشخص نمی‌کند؛ محل مجاز تبلیغات و تجهیزات رسانه‌ای را نیز محدود کرده است.

از زمان ورود تیم‌ها به زمین تا خروج آنها در بین دو نیمه و سپس از بازگشت تیم‌ها تا پایان مسابقه، تبلیغات واقعی یا مجازی روی این قسمت‌ها مجاز نیست:

  • خود زمین بازی
  • سطح زمین داخل فضای محصورشده با تور دروازه
  • محوطه فنی
  • منطقه بازبینی داور
  • زمین واقع در فاصله کمتر از یک متر از خطوط مرزی

نصب تبلیغ، دوربین، میکروفن یا تجهیزات اضافی روی تیرهای دروازه، تورها، میله‌های پرچم یا خود پرچم‌ها نیز مجاز نیست. تابلوهای تبلیغاتی ایستاده باید حداقل یک متر از خطوط طولی و تور دروازه فاصله داشته باشند.

لوگو یا نشان فیفا، کنفدراسیون‌ها، فدراسیون‌ها، مسابقات و باشگاه‌ها نباید هنگام بازی روی سطح زمین، تور، دروازه یا میله پرچم بازتولید شود. درج این نشان‌ها روی خود پرچم‌های گوشه زمین مجاز است.

اتاق VAR و منطقه بازبینی داور

داور در منطقه بازبینی var در حال بازبینی صحنه

در مسابقاتی که از VAR استفاده می‌شود، وجود یک اتاق عملیات ویدیویی یا VOR و حداقل یک منطقه بازبینی داور یا RRA الزامی است.

اتاق عملیات ویدیویی می‌تواند داخل ورزشگاه، نزدیک آن یا در مکانی دورتر قرار داشته باشد. فقط افراد مجاز اجازه ورود یا برقراری ارتباط با مسئولان ویدیویی را دارند.

ورود بازیکن، بازیکن ذخیره، بازیکن تعویض‌شده یا عضو کادر به اتاق عملیات ویدیویی، مجازات اخراج دارد.

منطقه بازبینی داور باید بیرون زمین، در محلی قابل مشاهده و با علامت‌گذاری روشن قرار بگیرد. ورود بدون اجازه بازیکن یا عضو کادر به این منطقه با کارت زرد مجازات می‌شود.

این بخش VAR را به قانون هجدهم تبدیل نمی‌کند. قانون یک فقط الزامات فیزیکی محل استقرار تجهیزات VAR را مشخص می‌کند؛ نحوه مداخله VAR در پروتکل جداگانه آن توضیح داده شده است.

چند تصمیم مهم داور در قانون یک

خطا روی خط محوطه جریمه

خط محوطه بخشی از محوطه جریمه است. اگر تخلف منجر به ضربه آزاد مستقیم روی این خط رخ دهد، داور پنالتی اعلام می‌کند.

توپ روی خط طولی یا دروازه

قرارداشتن توپ روی خط به معنی خارج‌شدن آن نیست. توپ زمانی خارج از بازی است که به‌طور کامل از خط عبور کرده باشد. این موضوع در قانون ۹ با جزئیات بررسی خواهد شد.

ایجاد علامت روی چمن توسط بازیکن

بازیکن با کارت زرد جریمه می‌شود. اگر داور هنگام جریان بازی متوجه شود، اخطار در توقف بعدی داده خواهد شد.

شکستن تیر افقی

بازی متوقف می‌شود. پس از تعمیر، شروع مجدد با دراپ‌بال است. اگر تعمیر ممکن نباشد، مسابقه ادامه پیدا نمی‌کند.

از کار افتادن فناوری خط دروازه پیش از بازی

داور نباید از سیستم استفاده کند و موضوع را در گزارش خود به مرجع مسئول اطلاع می‌دهد.

تفاوت قانون زمین در مسابقات مختلف

اصل قانون یک برای فوتبال مردان و زنان یکسان است و برای فوتبال زنان، ابعاد متفاوتی به‌طور خودکار تعیین نشده است.

IFAB به فدراسیون‌ها اجازه داده در فوتبال جوانان، پیشکسوتان، افراد دارای معلولیت و فوتبال پایه، بعضی موارد سازمانی را تغییر دهند. در ارتباط با قانون یک، این اختیارات می‌تواند شامل اندازه زمین و اندازه دروازه باشد.

این انعطاف به معنی آزادی کامل برگزارکننده نیست. تغییر باید در محدوده مجاز IFAB و براساس تصمیم فدراسیون، کنفدراسیون یا نهاد مسئول مسابقات انجام شود.

برای نمونه، کوچک‌ترکردن زمین در فوتبال نونهالان می‌تواند مجاز باشد، اما مربی یا مسئول یک تیم نمی‌تواند پیش از مسابقه شخصاً ابعاد زمین را تغییر دهد.

در مسابقات بزرگسالان عادی نیز اندازه زمین باید در محدوده ۹۰ تا ۱۲۰ متر طول و ۴۵ تا ۹۰ متر عرض باقی بماند. مسابقات بین‌المللی محدوده محدودتری دارند.

اشتباهات رایج درباره قانون یک

«همه زمین‌های استاندارد دقیقاً یک اندازه دارند.»

خیر. قانون محدوده مجاز را تعیین می‌کند و برگزارکننده اندازه دقیق را در همان محدوده مشخص می‌سازد.

«خط محوطه جریمه بیرون محوطه است.»

خیر. خط بخشی از محوطه جریمه است و خطای مستقیم روی آن می‌تواند به پنالتی منجر شود.

«قوس پشت محوطه جریمه جزو محوطه است.»

خیر. قوس پنالتی بیرون محوطه قرار دارد و فقط فاصله ۹٫۱۵ متری بازیکنان از نقطه پنالتی را مشخص می‌کند.

«اگر توپ خط طولی را لمس کند، اوت شده است.»

خیر. تمام توپ باید از خط عبور کند.

«تور دروازه اندازه گل را مشخص می‌کند.»

خیر. گل با عبور کامل توپ از خط میان تیرها و زیر تیر افقی تعیین می‌شود. تور به تشخیص بهتر و کنترل توپ کمک می‌کند، اما مرز گل نیست.

«هر خطی که روی زمین مصنوعی باشد، بخشی از زمین فوتبال است.»

خیر. فقط خطوط فوتبال اعتبار قانونی دارند. خطوط ورزش‌های دیگر باید رنگ متفاوت و تشخیص‌پذیری روشنی داشته باشند.

«منطقه بازبینی داور بخشی از زمین بازی است.»

خیر. این منطقه باید بیرون زمین قرار داشته باشد و ورود بدون اجازه به آن تخلف انضباطی است.

بررسی سند رسمی تغییرات فصل ۲۰۲۶/۲۷ نشان می‌دهد IFAB تغییر ماهوی مستقلی برای قانون یک اعلام نکرده است؛ بنابراین مبنای این آموزش همان ساختار جاری قانون زمین بازی است. نسخه قوانین ۲۰۲۶/۲۷ از اول ژوئیه ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا شده است.

قسمت بعدی مجموعه به قانون شماره دو؛ توپ اختصاص دارد. در آن مطلب، اندازه، وزن، فشار استاندارد توپ، تعویض توپ معیوب و شرایط استفاده از توپ‌های اضافه را بررسی می‌کنیم.

منابع

The IFAB – قانون یک: زمین بازی

The IFAB – اسناد رسمی قوانین بازی فوتبال ۲۰۲۶/۲۷

The IFAB – تغییرات رسمی قوانین فصل ۲۰۲۶/۲۷

The IFAB – اصلاحات عمومی مجاز در مسابقات مختلف

The IFAB – بخش توپ در بازی و خارج از بازی

The IFAB – بخشنامه شماره ۳۲ و زمان اجرای قوانین ۲۰۲۶/۲۷

نویسنده : امید آهنگر
  • گزارش خطا
  • اشتراک گذاری
  • دیدگاه ها
دیدگاه‌ها
captcha