خبری از اروپا نیست؛ رامین رضائیان در یک قدمی استقلال 
خبری از اروپا نیست؛ رامین رضائیان در یک قدمی استقلال 
شرط محمد صلاح برای الاتحاد: حقوق مشابه رونالدو میخواهم 
(عکس) لقب ویژه سردار آزمون برای فرهاد مجیدی 
انتخاب رودری از بین بارسلونا و رئال مادرید؛ شانس کدامیک بیشتر است؟ قانون پنج محدوده اختیار داور را مشخص میکند؛ از بازرسی پیش از مسابقه و اجرای آوانتاژ تا برخورد با مصدومیتها، عوامل خارجی و استفاده از VAR. این قانون همچنین پاسخ میدهد که داور تا چه زمانی میتواند کارت نشان دهد، چه موقع اجازه تغییر تصمیمش را ندارد و چرا تصمیم نهایی حتی در مسابقات دارای کمکداور ویدئویی همچنان با داور زمین است.
به گزارش صبح فوتبالی :
این مطلب براساس قوانین بازی فوتبال فصل ۲۰۲۶/۲۷ تنظیم شده است.
هر مسابقه زیر نظر یک داور برگزار میشود و این داور اختیار کامل دارد قوانین بازی فوتبال را در ارتباط با همان مسابقه اجرا کند.
اختیار کامل به این معنی نیست که داور میتواند خارج از چارچوب قانون هر تصمیمی بگیرد. تصمیمهای او باید براساس قوانین بازی، روح فوتبال، مشاهدات مسئولان مسابقه و فناوریهای رسمی مورد تأیید رقابت باشد. با این حال، در صحنههایی که قانون نیازمند تشخیص است، نظر داور تعیینکننده خواهد بود.
داور فقط مسئول اعلام خطا و نشاندادن کارت نیست. ثبت زمان، کنترل شروع مجدد بازی، تهیه گزارش مسابقه، مدیریت مصدومیتها، برخورد با مسئولان تیم، تشخیص دخالت عوامل خارجی و تصمیم درباره ادامه یا توقف مسابقه نیز در محدوده وظایف او قرار دارد.
قدرت انضباطی داور از زمان ورود او به زمین برای بازرسی پیش از مسابقه آغاز میشود و تا زمانی ادامه دارد که پس از پایان مسابقه زمین را ترک کند.
اما میان «اختیار انضباطی» و «اجازه نشاندادن کارت» تفاوت ظریفی وجود دارد.
داور از زمان ورود به زمین برای آغاز رسمی مسابقه میتواند کارت زرد یا قرمز نشان دهد. اگر بازیکنی پیش از این مرحله و هنگام بازرسی اولیه مرتکب تخلفی در حد اخراج شود، داور میتواند مانع حضور او در مسابقه شود و موضوع را گزارش کند، ولی الزاماً کارت قرمز را همان زمان به نمایش نمیگذارد.
کارتدادن فقط به زمان جریان بازی محدود نیست. داور میتواند در این دورهها نیز اقدام انضباطی انجام دهد:
برای مثال، اگر بازیکنی پس از سوت پایان نیمه اول و هنگام حرکت به سوی رختکن به صورت حریف ضربه بزند، داور میتواند او را به دلیل رفتار خشونتآمیز اخراج کند. تیم آن بازیکن نیز نیمه دوم را با یک نفر کمتر آغاز خواهد کرد.
بله. سوت پایان بهتنهایی اختیار انضباطی داور را تمام نمیکند.
اگر بازیکن یا مسئول تیم پس از پایان مسابقه، اما پیش از خروج داور از زمین و محدوده آن، توهین کند، درگیری ایجاد کند یا تخلف دیگری مرتکب شود، داور هنوز میتواند کارت نشان دهد و اتفاق را در گزارش مسابقه ثبت کند.
بعد از خروج داور از زمین نیز تخلف بدون مجازات باقی نمیماند، ولی معمولاً دیگر کارت در زمین نمایش داده نمیشود و موضوع از طریق گزارش رسمی به مرجع انضباطی منتقل خواهد شد.
داور میتواند پیش از شروع مجدد بازی، تصمیم خود را با توجه به اطلاعات تازه، مشورت با سایر مسئولان مسابقه یا استفاده از فناوری رسمی تغییر دهد.
اما وقتی بازی با یک شروع مجدد ادامه پیدا کرد، داور در حالت عادی دیگر نمیتواند تصمیم مربوط به شروع قبلی را عوض کند. همین محدودیت پس از پایان نیمه و خروج داور از زمین یا پس از نیمهتمام اعلامکردن مسابقه نیز وجود دارد.
فرض کنیم داور به اشتباه بهجای کرنر، ضربه دروازه اعلام میکند. توپ در محوطه دروازه قرار میگیرد، ضربه زده میشود و بازی ادامه پیدا میکند. اگر بعد از آن کمکداور بگوید تصمیم صحیح کرنر بوده، دیگر نمیتوان بازی را به عقب برگرداند.
اگر هنوز ضربه دروازه زده نشده باشد، داور میتواند تصمیمش را اصلاح کند.
گاهی داور سوت پایان نیمه را میزند، اما برای بررسی یک حادثه پیش از سوت به منطقه بازبینی داور میرود یا بازیکنان را دوباره به زمین فرامیخواند. ترک موقت زمین برای این منظور مانع اصلاح تصمیم نمیشود.
برای مثال، اگر تخلفی که پیش از سوت پایان رخ داده در VAR بررسی شود و پنالتی تشخیص داده شود، بازیکنان میتوانند برای اجرای پنالتی به زمین برگردند.
قاعده اصلی این است که کارت باید پیش از شروع مجدد نشان داده شود. بااینحال، اگر یکی از مسئولان مسابقه تخلف را دیده و پیش از شروع مجدد تلاش کرده باشد آن را به داور اطلاع دهد، امکان اعمال مجازات انضباطی پس از شروع بازی وجود دارد؛ هرچند نوع شروع مجدد قبلی دیگر تغییر نمیکند.
VAR نیز در شرایط بسیار محدود میتواند پس از شروع مجدد برای مواردی مانند اشتباه در هویت بازیکن یا حوادث اخراجی جدی، از جمله رفتار خشونتآمیز، تفکردن، گازگرفتن یا رفتار بهشدت توهینآمیز وارد شود.
داور زمانی آوانتاژ میدهد که یک تخلف رخ داده، اما ادامه بازی برای تیم مقابل سودمندتر از توقف فوری باشد.
آوانتاژ به این معنی نیست که تخلف نادیده گرفته شده است. داور چند ثانیه شرایط را دنبال میکند. اگر برتری مورد انتظار ایجاد نشود، میتواند به صحنه تخلف برگردد و ضربه آزاد یا پنالتی اولیه را اعلام کند.
تصور کنید مدافعی مهاجم را در میانه زمین میزند، اما توپ به همتیمی مهاجم میرسد و او با فضای باز به سمت دروازه حرکت میکند. توقف بازی در آن لحظه به نفع تیم مهاجم نیست. داور علامت آوانتاژ میدهد و بازی ادامه پیدا میکند.
اگر بازیکن دریافتکننده بلافاصله توپ را از دست بدهد و فرصت واقعی شکل نگیرد، داور میتواند ظرف چند ثانیه به خطای نخست بازگردد.
از این فصل، متن قانون صریحتر شده است: اگر یک شروع مجدد مانند پرتاب اوت یا ضربه آزاد بهدرستی اجرا نشود، اما توپ وارد بازی شود و تیم مقابل مالکیت سودمندی به دست آورد، داور میتواند آوانتاژ بدهد.
برای مثال، بازیکن هنگام پرتاب اوت یکی از پاهایش را به شکل غیرقانونی از زمین بلند میکند، ولی توپ مستقیماً به مهاجم حریف میرسد و ضدحمله مناسبی شکل میگیرد. داور مجبور نیست فقط برای واگذاری پرتاب اوت به حریف، این حمله را متوقف کند.
البته اگر توپ در پرتاب اوت اصلاً وارد زمین نشود، در بازی قرار نگرفته و آوانتاژی وجود ندارد. پرتاب باید طبق قانون تکرار شود.
نه همیشه.
اگر تخلف بهخاطر شدت فیزیکی خود مستحق کارت باشد، داور معمولاً در نخستین توقف کارت را نشان میدهد. برای نمونه، تکل بازی بیپروا با آوانتاژ از بین نمیرود و بازیکن خاطی همچنان باید اخطار بگیرد.
اما در برخی تخلفات تاکتیکی، نتیجه آوانتاژ روی کارت اثر میگذارد. جزئیات این موضوع بیشتر در قانون دوازده بررسی میشود.
همچنین اگر یک بازیکن در فاصله کوتاه دو تخلف جداگانه مستحق کارت زرد انجام دهد، ممکن است هر دو اخطار را دریافت کند. نمونه روشن آن بازیکنی است که ابتدا تکل بازی بیپروا میزند، داور آوانتاژ میدهد و همان بازیکن چند لحظه بعد با کشیدن پیراهن، حمله امیدوارکننده را متوقف میکند. دو تخلف جداگانه رخ داده و امکان دو کارت زرد و سپس کارت قرمز وجود دارد.
اگر دو تخلف دقیقاً همزمان اتفاق بیفتند، داور تخلف جدیتر را با توجه به نوع شروع مجدد، شدت برخورد، مجازات انضباطی و اثر تاکتیکی مجازات میکند.
داور اختیار دارد بازیکنان را برای تخلفات مستحق اخطار یا اخراج جریمه کند. این اختیار درباره بازیکنان ذخیره، بازیکنان تعویضشده و مسئولان تیم نیز اجرا میشود.
در مورد مسئولان تیم، داور میتواند ابتدا تذکر بدهد یا مستقیماً کارت زرد و قرمز نشان دهد. اگر فرد متخلف روی نیمکت قابل شناسایی نباشد، بالاترین مربی حاضر در منطقه فنی مجازات خواهد شد.
این بند قرار نیست مربی را بهخاطر هر اتفاقی که از چشم او دور مانده مجازات کند. هدف آن جلوگیری از وضعیتی است که نیمکت تیم تخلفی انجام میدهد، اما هیچکس مسئولیت آن را نمیپذیرد.
یک استثنای پزشکی هم وجود دارد. اگر یکی از اعضای کادر پزشکی اخراج شود ولی تیم هیچ فرد پزشکی دیگری در اختیار نداشته باشد، او میتواند برای رسیدگی ضروری به بازیکن آسیبدیده باقی بماند. اخراج انضباطی لغو نمیشود؛ فقط مسئولیت درمانی فوری بر رفتار انضباطی اولویت پیدا میکند.
یکی از مهمترین تغییرات قانون پنج در فصل ۲۰۲۶/۲۷ به مصدومیتها مربوط است.
بازیکن غیر دروازهبانی که به دلیل آسیبدیدگی باعث توقف بازی شود، در زمین معاینه یا درمان شود یا از داور درخواست ورود کادر پزشکی کند، معمولاً باید زمین را ترک کند. او پس از شروع مجدد بازی باید یک دقیقه کامل ــ با زمان در حال جریان ــ بیرون بماند و سپس با اجازه داور بازگردد.
این یک دقیقه از لحظه ورود پزشک یا خروج بازیکن محاسبه نمیشود؛ شمارش از زمان شروع مجدد بازی آغاز خواهد شد.
اگر توپ در بازی باشد، بازیکن فقط از خط طولی وارد میشود. هنگام توقف بازی میتواند از هر خط مرزی، با اجازه داور، بازگردد.
استثناهای اصلی عبارتاند از:
بازیکنی که خودخواسته و بدون ایجاد تأخیر برای درمان از زمین خارج میشود نیز الزاماً مشمول دوره یکدقیقهای نیست.
نکته تازه فصل ۲۰۲۶/۲۷ این است که در مصدومیت ناشی از خطای فیزیکی مستحق کارت زرد یا قرمز، باقیماندن بازیکن آسیبدیده دیگر به «تمامشدن سریع درمان» وابسته نیست. اگر خطاکار کارت بگیرد، بازیکن مصدوم میتواند پس از ارزیابی یا درمان در زمین بماند.
مدافع با تکلی بازی بیپروا مهاجم را سرنگون میکند. داور ضربه آزاد مستقیم میگیرد و مدافع را با کارت زرد جریمه میکند. مهاجم به معاینه پزشکی نیاز دارد.
چون مصدومیت نتیجه خطای فیزیکی بازیکنی بوده که کارت گرفته است، مهاجم میتواند پس از رسیدگی در زمین باقی بماند.
حالا شرایط را برعکس کنیم: مهاجم بدون خطا هنگام دویدن دچار کشیدگی عضله میشود و داور بهدلیل جدیبودن آسیب بازی را متوقف میکند. مهاجم باید زمین را ترک کند و پس از شروع مجدد، یک دقیقه بیرون بماند.
بازیکنی که خونریزی دارد در هر صورت باید زمین را ترک کند. بازگشت او زمانی ممکن است که خونریزی متوقف شده و اثری از خون روی لباس و تجهیزاتش باقی نمانده باشد.
داور میتواند مسابقه را به دلیل عوامل خارجی متوقف، معلق یا نیمهتمام اعلام کند. شدت و اثر حادثه روی تصمیم او مؤثر است.
اگر تماشاگری سوتی شبیه سوت داور بزند و بازیکنان تحت تأثیر آن متوقف شوند، بازی قطع و با دراپبال شروع میشود.
اگر توپ دوم، شیء یا حیوانی وارد زمین شود ولی هیچ اثری روی بازی نگذارد، داور اجازه ادامه میدهد و آن عامل در اولین فرصت خارج میشود. توقف زمانی لازم است که دخالت واقعی رخ داده باشد.
حتی تماس یک عامل خارجی با توپ همیشه به معنی مردودشدن گل نیست. اگر توپ در مسیر دروازه باشد، دخالت مانع بازی مدافع نشود و عامل خارجی نیز وابسته به تیم مهاجم نباشد، ممکن است گل پذیرفته شود. این وضعیتها موردیاند و داور باید اثر واقعی دخالت را بررسی کند.
استفاده از VAR فقط در رقابتی مجاز است که الزامات اجرایی آن را رعایت کرده و مجوز لازم را دریافت کرده باشد. داور یا کمکداور نمیتواند بهطور غیررسمی از تصاویر تلویزیونی، تلفن همراه یا دوربین شخصی برای تغییر تصمیم استفاده کند.
در فصل ۲۰۲۶/۲۷، حوزههای اصلی قابل بازبینی عبارتاند از:
دو مورد آخر نسبت به قبل دامنه وسیعتری پیدا کردهاند. اگر داور کارت زرد یا قرمز را به بازیکن اشتباهی از هر یک از دو تیم نشان دهد، VAR میتواند برای اصلاح هویت وارد شود. همچنین بعضی رقابتها میتوانند کرنر کاملاً اشتباه را به شرط اصلاح فوری و بدون تأخیر بررسی کنند. اگر کرنر سریع زده شود، دیگر فرصتی برای بازبینی آن وجود ندارد.
خیر. VAR اطلاعات و تصاویر را در اختیار داور قرار میدهد، ولی تصمیم نهایی با داور مسابقه است.
در بعضی صحنههای واقعی و عینی، داور میتواند براساس اطلاعات VAR تصمیم را تغییر دهد. در صحنههای تفسیری، ممکن است برای بازبینی کنار زمین به منطقه بازبینی داور برود. در هر دو حالت، اعلام نهایی به نام داور زمین ثبت میشود.
VAR نیز قرار نیست هر تصمیم قابل بحث را عوض کند. بهجز حوادث جدی ازدسترفته، ورود VAR معمولاً به وجود «خطای واضح و آشکار» نیاز دارد؛ نه صرفاً اینکه داور دیگری ممکن بود برداشت متفاوتی داشته باشد.
داور باید این وسایل را همراه داشته باشد:
سیستم ارتباطی با سایر مسئولان مسابقه، پرچمهای الکترونیکی، هدست و تجهیزات ثبت عملکرد میتوانند با اجازه برگزارکننده استفاده شوند.
از فصل ۲۰۲۶/۲۷، برگزارکننده میتواند داور، کمکداوران و داور چهارم را به دوربین بدنی مجهز کند؛ اما دوربین باید از طرف برگزارکننده تأمین شود و کنترل کامل تصاویر در اختیار همان مرجع باشد.
این دوربین ممکن است میکروفن داشته باشد، ولی مکالمه داور با VAR نباید از طریق آن پخش شود. تصاویر و صدای ضبطشده میتوانند برای رسیدگیهای انضباطی در اختیار مراجع مربوط قرار بگیرند.
داور اجازه ندارد شخصاً دوربین، تلفن یا تجهیزات الکترونیکی دیگری را برای ضبط مسابقه همراه داشته باشد. لوازم جانبی غیرخطرناک مجازند، اما استفاده از دوربینهای غیررسمی ممنوع باقی مانده است.
قانون پنج تصریح میکند که داور و سایر مسئولان مسابقه بابت آسیب بازیکن، خسارت مالی یا زیانی که در نتیجه تصمیمهای قانونی و روند عادی برگزاری مسابقه ایجاد شده، شخصاً مسئول شناخته نمیشوند.
این موضوع تصمیمهایی مانند مناسبدانستن زمین و شرایط آبوهوایی، اجازه یا عدم اجازه استفاده از تجهیزات، توقف بازی بهدلیل دخالت تماشاگران و نیمهتمام اعلامکردن مسابقه را دربر میگیرد.
این مصونیت به معنی آزادی داور برای عمل خارج از قانون نیست؛ منظور آن است که تصمیم قانونی و حرفهای داور، حتی اگر بعداً مورد اعتراض قرار گیرد، بهخودیخود مسئولیت شخصی ایجاد نمیکند.
قانون داور در این فصل چند تغییر مستقیم داشته است:
فناوری رسمی وارد متن قانون شد. رقابتها میتوانند برای VAR، تشخیص داخل یا خارجبودن توپ، فناوری خط دروازه و تشخیص آفساید از فناوری مورد تأیید استفاده کنند. استفاده غیررسمی از تصاویر مجاز نیست.
آوانتاژ برای شروع مجدد اشتباه روشن شد. اگر توپ وارد بازی شده و حریف از ادامه مسابقه سود ببرد، داور میتواند بهجای تکرار یا تغییر شروع مجدد، بازی را ادامه دهد.
پروتکل یک دقیقه برای مصدومان اضافه شد. بازیکنی که باعث توقف بازی شده یا در زمین ارزیابی و درمان شده، جز در موارد استثنا باید یک دقیقه پس از شروع مجدد بیرون بماند.
دامنه VAR تغییر کرد. کارت قرمز ناشی از کارت زرد دومِ آشکارا اشتباه، اشتباه در هویت بازیکن و در بعضی رقابتها کرنر بهوضوح اشتباه، به موارد قابل بررسی اضافه شدهاند.
دوربین بدنی داور مجاز شد. اجرای آن اختیاری و تحت کنترل کامل برگزارکننده است.
لوازم جانبی غیرخطرناک برای مسئولان مسابقه پذیرفته شد. وسایل خطرناک یا تجهیزات الکترونیکی شخصی همچنان مجاز نیستند.
قوانین فصل ۲۰۲۶/۲۷ از اول ژوئیه ۲۰۲۶ لازمالاجرا شدهاند. رقابتهایی که پیش از این تاریخ آغاز شده بودند، اجازه داشتند تغییرات را زودتر اجرا کنند یا حداکثر تا آغاز دوره بعدی خود به تعویق بیندازند.
«داور پس از سوت پایان دیگر حق نشاندادن کارت ندارد.»
نادرست است. اختیار کارتدادن تا پس از پایان مسابقه و پیش از ترک زمین ادامه دارد.
«داور هر زمان متوجه اشتباهش شود میتواند بازی را به عقب برگرداند.»
خیر. پس از شروع مجدد، تغییر تصمیم قبلی فقط در استثناهای محدود قانونی یا پروتکل VAR امکانپذیر است.
«آوانتاژ یعنی خطا بخشیده شده است.»
خیر. داور میتواند در نخستین توقف مجازات انضباطی لازم را اعمال کند.
«هر بازیکنی که پزشک وارد زمین شود بلافاصله میتواند برگردد.»
در فصل ۲۰۲۶/۲۷، بازیکن غیر دروازهبان معمولاً باید پس از شروع مجدد یک دقیقه بیرون بماند، مگر اینکه یکی از استثناهای رسمی برقرار باشد.
«VAR میتواند هر کارت زردی را بررسی کند.»
خیر. کارت زرد عادی همچنان قابل بازبینی عمومی نیست. تغییر جدید مربوط به کارت قرمز ناشی از کارت زرد دومِ بهوضوح اشتباه و موارد اشتباه در هویت است.
«تصمیم VAR از داور بالاتر است.»
خیر. تصمیم نهایی مسابقه همچنان با داور زمین است.
قسمت بعدی مجموعه به قانون شش؛ سایر مسئولان مسابقه میرسد؛ کمکداور چه وظایفی دارد، داور چهارم تا کجا اختیار دارد، VAR و AVAR چه تفاوتی دارند و در صورت مصدومشدن داور اصلی چه کسی جای او را میگیرد؟
مطلب قبلی:
مطلب بعدی: قانون شش فوتبال چیست؟ وظایف کمکداور، داور چهارم و VAR
صفحه مادر:
دستهبندی: مشاهده همه مطالب آموزش قوانین فوتبال
