فحاشی در تبریز جریمه نقدی، در انزلی کسر امتیاز؛ کمیته انضباطی با کدام معیار حکم می‌دهد؟

به گزارش صبح فوتبالی :

کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال در رأی اعلام‌شده درباره دیدار ملوان بندرانزلی و تراکتور تبریز، نتیجه مسابقه را سه بر صفر به سود ملوان ثبت کرده و هم‌زمان دو امتیاز از مجموع امتیازات این تیم کسر کرده است.

ملوان علاوه بر کسر امتیاز، به پرداخت یک میلیارد تومان جریمه نقدی و برگزاری دو مسابقه خانگی صرفاً با حضور تماشاگران زن محکوم شده است.

تراکتور نیز علاوه بر شکست انضباطی سه بر صفر، ۲۰۰ میلیون تومان جریمه شده و محدودیت حضور تماشاگرانش در یک مسابقه آینده در انزلی را دریافت کرده است.

این احکام قرار است پاسخ کمیته انضباطی به اتفاقات تلخ ورزشگاه سیروس قایقران باشند. اما آیا شدت مجازات ملوان با رویه‌ای که فدراسیون پیش‌تر در پرونده‌های مشابه داشته، هماهنگ است؟

تراکتور هم فحاشی داشت، هم پرتاب بطری و لیزر؛ چرا امتیازی کسر نشد؟

برای بررسی این پرسش لازم نیست به سال‌های دور برگردیم.

۲۵ مهر ۱۴۰۵، کمیته انضباطی حکم تخلفات تماشاگران تراکتور در مسابقه مقابل استقلال را اعلام کرد.

طبق گزارش منتشرشده از آن رأی، تخلفات شامل شعارهای موهن علیه مقام‌های رسمی و غیررسمی، پرتاب بطری آب، انداختن لیزر به صورت بازیکنان حریف، استفاده از مواد دودزا و آتش‌زا و تخلف مرتبط با تعداد تماشاگران حاضر در ورزشگاه بود.

مجازات تراکتور چه بود؟

۸۰ میلیون تومان جریمه نقدی.

نه از این تیم امتیازی کسر شد و نه چنین مجازاتی در حکم یادشده وجود داشت.

حالا در پرونده ملوان، کمیته انضباطی به دلیل شعارهای موهن و تحقیرآمیز تماشاگران، دو امتیاز از تیم انزلی‌چی کم کرده است.

البته ممکن است کمیته انضباطی ماهیت، شدت، گستردگی یا سابقه تخلفات این دو مسابقه را متفاوت تشخیص داده باشد. اما دقیقاً همین تفاوت باید با استناد به گزارش‌ها و مقررات مربوط توضیح داده شود.

اگر یک تخلف در تبریز با جریمه مالی پاسخ می‌گیرد و در انزلی به کسر امتیاز منتهی می‌شود، افکار عمومی حق دارد بداند کدام عامل حقوقی این اختلاف مجازات را توجیه می‌کند.

پرونده پرسپولیس و تراکتور را فراموش کرده‌ایم؟

این نخستین بار نیست که فوتبال ایران با توهین‌های شدید روی سکوها روبه‌رو می‌شود.

در پرونده مسابقه پرسپولیس و تراکتور در فصل ۱۴۰۳، اتفاقات ورزشگاه و شعارهای توهین‌آمیز و تبعیض‌آمیز به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های انضباطی فوتبال کشور تبدیل شد.

کمیته استیناف در فروردین ۱۴۰۴ حکم نهایی را اعلام کرد؛ محرومیت تماشاگران دو باشگاه از حضور در مسابقات رودرروی یکدیگر طی دو فصل آینده و جریمه یک میلیارد تومانی برای هر باشگاه.

با وجود سنگینی آن پرونده، از هیچ‌یک از دو تیم امتیازی کسر نشد.

در سوپرجام پرسپولیس و سپاهان نیز کمیته انضباطی به دلیل پرتاب اشیا و شعارهای موهن تماشاگران پرسپولیس، جریمه نقدی صادر کرد.

این پرونده‌ها از نظر شدت تخلف، سابقه انضباطی و شرایط مسابقه الزاماً یکسان نیستند. اما یک واقعیت قابل انکار نیست: فوتبال ایران سابقه برخورد با شعارهای موهن و حتی تبعیض‌آمیز، بدون کسر امتیاز را دارد.

پس چرا در پرونده ملوان، یکی از سنگین‌ترین ابزارهای تنبیهی به کار گرفته شده است؟

چه کسی حق داشت بازی را متوقف کند؟

ماجرای ملوان و تراکتور یک تفاوت مهم با بسیاری از پرونده‌های قبلی دارد؛ مسابقه اساساً آغاز نشد.

در ورزشگاه سیروس قایقران، بازیکنان تراکتور پس از اعتراض به شعارهای تماشاگران از انجام بازی خودداری کردند.

باشگاه تراکتور مدعی بود توهین‌های مطرح‌شده ماهیت قومیتی داشته و ادامه حضور در چنین فضایی قابل قبول نبوده است.

در مقابل، مسئولان ملوان تأکید داشتند که تصمیم درباره توقف یا لغو مسابقه باید از سوی مقامات رسمی برگزارکننده اتخاذ شود.

در جریان رسیدگی به پرونده نیز هوشنگ نصیرزاده، مشاور حقوقی تراکتور، اعلام کرد که خروج بازیکنان این تیم از زمین به درخواست محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه، انجام شده است.

این نکته اهمیت حقوقی زیادی دارد.

مبارزه با توهین قومیتی و تحقیر هویت افراد ضروری است و هیچ باشگاهی نباید چنین رفتارهایی را عادی جلوه دهد. اما مسئولیت تشخیص شرایط برگزاری مسابقه نیز باید طبق مقررات روشن باشد.

تیم‌ها نمی‌توانند صرفاً بر اساس تشخیص شخصی، جایگاه داور، ناظر و ارکان برگزارکننده را در تصمیم‌گیری درباره مسابقات تصاحب کنند.

کمیته انضباطی با اعلام شکست سه بر صفر تراکتور، مسئولیت برگزارنشدن مسابقه را متوجه تیم تبریزی دانسته است.

همین موضوع پرسش تازه‌ای ایجاد می‌کند: وقتی تصمیم یک تیم به ترک مسابقه موجب ثبت شکست انضباطی شده، مبنای حقوقی کسر دو امتیاز از تیم مقابل دقیقاً چیست؟

تهدید به کناره‌گیری از لیگ؛ فدراسیون زیر فشار تصمیم می‌گیرد؟

موضوع حساس دیگر، فضای ایجادشده پیش از صدور حکم است.

باشگاه تراکتور پیش‌تر در نامه رسمی دی‌ماه ۱۴۰۴ به فدراسیون فوتبال اعلام کرده بود که ادامه حضور خود در مسابقات را به برخورد مؤثر با توهین‌های قومیتی و تحقق درخواست‌هایش مشروط می‌داند.

در جریان پرونده اخیر نیز وکیل باشگاه ملوان در واکنش به صحبت‌ها درباره احتمال کناره‌گیری تراکتور از لیگ، از مسئولان خواست تحت تأثیر فشارها قرار نگیرند و بر اساس قانون تصمیم بگیرند.

البته هیچ سند معتبری ثابت نمی‌کند که کمیته انضباطی به دلیل تهدیدهای تراکتور، مجازات ملوان را تشدید کرده است. چنین ارتباطی بدون مدرک نباید قطعی اعلام شود.

اما این سابقه، پرسش مهمی را مقابل مسئولان فدراسیون قرار می‌دهد.

آیا ارکان قضایی فوتبال ایران می‌توانند تضمین کنند که اعتراض‌های رسانه‌ای، تهدید به عدم حضور در مسابقات و قدرت نفوذ باشگاه‌ها هیچ تأثیری بر شدت و نوع احکام ندارند؟

اعتبار کمیته انضباطی فقط به صدور رأی نیست؛ استقلال تصمیم‌گیری و توضیح شفاف دلایل حکم نیز بخشی از اعتبار آن است.

وقتی حکم صادرشده با رویه‌های پیشین متفاوت دیده می‌شود، کمیته باید نشان دهد این تفاوت از قانون می‌آید، نه از فضای بیرونی پرونده.

تحلیل صبح فوتبالی؛ عدالت نباید به نام باشگاه‌ها وابسته باشد

موضع صبح فوتبالی در این پرونده روشن است: فحاشی، توهین خانوادگی، شعارهای قومیتی و رفتارهای تبعیض‌آمیز جایی در فوتبال ندارند؛ فرقی هم نمی‌کند از سکوهای انزلی شنیده شوند یا تبریز، تهران و اصفهان.

اما برخورد با تخلفات باید قابل پیش‌بینی، متناسب و برای تمام باشگاه‌ها یکسان باشد.

اگر کسر امتیاز به دلیل شدت یا تکرار تخلف ملوان ضروری تشخیص داده شده، کمیته انضباطی باید توضیح دهد چرا چنین معیاری در پرونده‌های قبلی به نتیجه مشابه منتهی نشده است.

اگر تفاوت در ماهیت شعارها، سابقه محکومیت باشگاه یا گزارش رسمی ناظر مسابقه است، این تفاوت‌ها باید به‌صورت دقیق در استدلال حقوقی رأی مشخص باشند.

این مطالبه دفاع از فحاشی تماشاگران ملوان نیست؛ مطالبه عدالت در اجرای مجازات است.

کسر دو امتیاز از یک تیم، تصمیم کوچکی نیست. این مجازات می‌تواند بر موقعیت باشگاه در جدول، رقابت برای بقا و سرنوشت یک فصل تأثیر مستقیم بگذارد.

چنین تصمیمی نمی‌تواند صرفاً با یک عنوان کلی درباره رفتار نامناسب تماشاگران، از پاسخ‌گویی عمومی بی‌نیاز شود.

از طرف دیگر، نباید فراموش کرد که ملاک عدالت فقط مقایسه مبلغ جریمه‌ها نیست. یک نهاد انضباطی می‌تواند برای تخلفات متفاوت احکام متفاوت صادر کند؛ اما موظف است دلیل این تفاوت را مستدل و قابل دفاع ارائه دهد.

مشکل فوتبال ایران دقیقاً از جایی آغاز می‌شود که مخاطب نتواند از روی مقررات و احکام قبلی پیش‌بینی کند یک تخلف مشخص چه پیامدی خواهد داشت.

امروز ملوان با کسر دو امتیاز مواجه شده است. فردا ممکن است باشگاه دیگری در شرایط مشابه قرار بگیرد.

آیا همان معیار درباره آن باشگاه هم اعمال خواهد شد؟

کمیته انضباطی با رأی خود می‌تواند یک مسابقه را تعیین تکلیف کند، اما اعتماد به عدالت انضباطی با صدور حکم به دست نمی‌آید؛ با اجرای برابر قانون و پاسخ‌گویی به پرسش‌های دشوار ساخته می‌شود.

مسئله فقط دو امتیاز ملوان نیست؛ مسئله این است که قانون فوتبال ایران باید در انزلی، تبریز و تهران دقیقاً با یک خط‌کش اجرا شود.