آشنایی با وین گرتزکی، آقای برجسته هاکی روی یخ جهان؛ از پیست یخی حیاط منزل تا شوت‌های خوش ریتم

به گزارش صبح فوتبالی :

طرفداری | وین گرتزکی (Wayne Gretzky) زاده 26 ژانویه 1961 در شهر برنتفورد ایالت اونتاریوی کانادا است. او در پست سنتر هاکی روی یخ بازی می‌کرد. والتر گرتزکی، پدر وین، در شرکت تلفن بل کانادا کار می‌کرد و مادرش، فیلیس لئون، خانه‌دار بود. وین در خانواده‌ای با علاقه شدید به ورزش هاکی روی یخ بزرگ شد و حیاط مسطح خانه پدری را به یک پیست یخ تبدیل کرد تا به همراه خواهرش، مشغول به بازی هاکی در منزل شوند. او از همان کودکی، استعداد خود را در پیست یخ خودساخته‌اش پرورش داد و با قوطی‌های حلبی و بطری‌های وایتکس، تمرین می‌کرد. او در شش سالگی توانست تا به یک باشگاهی منتقل شود که تنها بچه‌هایی با سن 10 سال، عضویت آن را داشتند؛ وین با قرار دادن ژاکت درون شلوارش، فاصله سنی و بدنی خود را با سایر هم‌تیمی‌هایش، پنهان می‌کرد. وین تا سن 13 سالگی توانسته بود تا بیش از 1000 گل را به ثمر رسانده و مورد حسادت پدر و مادر هم‌تیمی‌هایش قرار گیرد.

پس از کوچ به تورنتو برای پیشرفت بیشتر ورزشی در 14 سالگی، گرتزکی توانست تا استعداد خود را بیش از پیش نمایان کند. در سال 1975، این بازیکن توانست تا با باشگاه تورنتو نشنالز که یکی از تیم‌های «مترو جونیور A هاکی لیگ» بود، قرارداد امضا کرده و به آمار 28 بازی، 27 گل و 33 پاس گل دست یابد. پس از حضور در دیگر باشگاه مترو جونیور هاکی یعنی سنکا نشنالز با آمار 32 بازی، 36 گل و 36 پاس گل، گرتزکی در دو باشگاه حاضر در لیگ هاکی اونتاریو به نام‌های پیتربورو پیتس (سه بازی و سه پاس گل) و سائولت سنت ماری گری هاوندز (64 بازی، 70 گل و 112 پاس گل)، بازی کرد. در شرایطی که گرتزکی مستعد در سن 17 سالگی، شرایط حضور در لیگ معروف هاکی NHL را نداشت، چندین باشگاه از لیگ سطح پایین‌تر WHA، خواهان عقد قرارداد با او بودند. در نهایت، باشگاه ایندیاناپولیس ریسرز که از مالکی متمول به نام نلسون اسکالبانیا بهره می‌برد، با 1.75 میلیون دلار، گرتزکی را خریداری کرد. به دلیل مشکلات مالی که بعدتر برای باشگاه ریسرز به وجود آمد، گرتزکی تنها در هشت بازی پیراهن این باشگاه را پوشید و به سه گل و سه پاس گل رسید. اسکالبانیا برای زنده نگه‌داشتن باشگاهش، بر روی استعداد برتر خود یعنی گرتزکی، حساب باز کرد و او را با 700 هزار دلار  به ادمونتون اویلرز فروخت. گرتزکی از باشگاه‌های وینیپگ جتس و ادمونتون اویلرز پیشنهاد داشت و با مشورت مدیربرنامه‌اش، اویلرز را انتخاب کرد. گفته می‌شود که اسکالبانیا، پیش از فروش گرتزکی به اویلرز، با مالک باشگاه وینیپگ، بازی شرطی تخته نرد انجام داده بود تا در صورت باخت، پیشنهاد اویلرز را رد و گرتزکی را به وینیپگ بفرستد.

گرتزکی در نیمه نخست فصل همکاری خود با اویلرز، آن‌قدر درخشان بود که در ماه ژانویه، پیتر پوکلینگتون، مالک اویلرز را راضی به عقد قراردادی به مدت 10 سال با ارزش سه میلیون دلار کانادا کرد. 72 بازی، 43 گل و 61 پاس گل، وین را به یکی از ستارگان لیگ WHA هاکی تبدیل کرد تا پس از یک فصل، مدیران لیگ NHL، با حضور باشگاه‌هایی از WHA، همانند اویلرز در این لیگ، موافقت کنند. مدیران NHL، به دلیل درخشش گرتزکی حاضر شدند تا قوانین مرتبط با حداقل سن بازیکنان حاضر در لیگ را عوض کنند تا استعدادهایی همانند این بازیکن، مجبور به بازگشت به سطح پایین‌تر هاکی نشوند. در نخستین فصل حضور در بالاترین سطح هاکی جهان، گرتزکی توانست تا بهترین آمار ممکن از یک تازه‌وارد را با 79 بازی، 51 گل و 86 پاس گل که به 137 امتیاز منتهی شد را ثبت کند. آمار 80 بازی، 55 گل و 109 پاس گل که با امتیاز 164 همراه بود، باعث شد تا وین به دومین جایزه متوالی «هارت تروفی» رسیده و برترین ورزشکار سال شود. او در فصول بعدی نیز به درخشش خود ادامه داد و به آمارهای 80 بازی، 92 گل و 120 پاس گل در فصل 82-1981، 80 بازی، 71 گل و 125 پاس گل در فصل 83-1982، 74 بازی، 87 گل و 118 پاس گل در فصل 84-1983، 80 بازی، 73 گل و 135 پاس گل در فصل 85-1984، 80 بازی، 52 گل و 163 پاس گل در فصل 86-1985، 79 بازی، 62 گل و 121 پاس گل در فصل 87-1986 و 64 بازی، 40 گل و 109 پاس گل در فصل 88-1987 رسید.

این بازیکن در طول مدت همکاری خود با اویلرز، پنج بار به عنوان برترین گلزن لیگ ملی هاکی یا NHL، برگزیده شد و سه بار به قهرمانی در جام استنلی رسید. شکستن رکورد گل با 92 گل در فصل 82-1981 و رکورد پاس گل و امتیاز با 163 پاس گل و 215 امتیاز در فصل 86-1985، از دیگر افتخارات فردی گرتزکی با اویلرز بود. نگرانی‌های گرتزکی و مشاورانش درباره برخی مفاد قرارداد با مالک اویلرز باعث شد تا او در سال 1987، قرارداد استانداردی را جایگزین قرارداد قبلی کند. گرتزکی در همین دوره بود که توانست تا در قوانین مرتبط با هاکی نیز موثر باشد. در ژوئن ۱۹۸۵، به‌عنوان بخشی از مجموعه‌ای شامل پنج تغییر قانون که قرار بود در فصل ۸۶–۱۹۸۵ اجرا شود، هیئت‌مدیره لیگ ملی هاکی (NHL) تصمیم گرفت جریمه‌های خنثی (offsetting penalties) را معرفی کند؛ به این معنا که وقتی جریمه‌های هم‌زمان اعلام می‌شد، هیچ‌کدام از دو تیم یک بازیکن را از دست نمی‌دادند. اثر اجرای این جریمه‌های خنثی بلافاصله در NHL احساس شد، زیرا در اوایل دهه ۱۹۸۰، زمانی که ادمونتون اویلرزِ دوران گرتزکی وارد موقعیت‌های چهار در برابر چهار یا سه در برابر سه با حریفان می‌شد، این تیم اغلب از فضای باز روی یخ استفاده می‌کرد تا یک یا چند گل به ثمر برساند. چند روز بعد، در جریان یک کنفرانس خبری در روز پس از دریافت جایزه یادبود هارت، گرتزکی از NHL به دلیل تنبیه تیم‌ها و بازیکنانی که پیش‌تر از این شرایط سود می‌بردند، انتقاد کرد. این تغییر قانون بعدها به نام «قانون گرتزکی» شناخته شد. قانون گرتزکی در فصل ۹۳–۱۹۹۲ لغو شد؛ در زمانی که اکثریت بازیکنان تیم قدرتمند تاریخی ادمونتون اویلرز (تیم فصل ۸۵–۱۹۸۴ اویلرز که بیشترین تأثیر را از تغییر قانون ژوئن ۱۹۸۵ پذیرفت و بعدها در جشن‌های صدسالگی NHL به‌عنوان بهترین تیم تاریخ لیگ انتخاب شد) یا تیم‌های خود را تغییر داده بودند یا از هاکی بازنشسته شده بودند.

او در سال 1988، متوجه شد که اویلرز به دلیل برخی نیازهای مالی، قصد فروشش را دارد و در نهایت با معامله‌ای شامل دو بازیکن، سه انتخاب درفت و 15 میلیون دلار، راهی لس آنجلس کینگ شد. در همان نخستین بازی در خاک آمریکا، استقبال فوق‌العاده‌ای از ستاره کانادایی شد و گرتزکی در حضور 17 هزار تماشاگر، تشویق شد. حضور او در لس آنجلس باعث شده بود تا این باشگاه شاهد افزایش چشم‌گیر حضور تماشاگران و محبوبیت بیشتر ورزش هاکی در کل ایالت کالیفرنیا باشد. 78 بازی، 54 گل و 114 پاس گل در فصل 89-1988، 73 بازی، 40 گل و 102 پاس گل 90-1989، 78 بازی، 41 گل و 122 پاس گل در فصل 91-1990، 74 بازی، 31 گل و 90 پاس گل در فصل 92-1991، 45 بازی، 16 گل و 49 پاس گل در فصل 93-1992، 81 بازی، 38 گل و 92 پاس گل در فصل 94-1993، 48 بازی، 11 گل و 37 پاس گل در فصل 95-1994 و 62 بازی، 15 گل و 66 پاس گل در فصل 96-1995، حاصل هشت فصل همکاری گرتزکی با اهالی شهر فرشتگان بود. یک فصل بازی در سنت لوئیس بلوز که علاوه بر مشکلاتی با سرمربی، تنها آماری چون 18 بازی، هشت گل و 13 پاس گل را برای او به همراه داشت، تجربه بعدی‌اش در دنیای هاکی بود. او در سال 1996 راهی نیویورک رنجرز شد و به مدت سه فصل در این باشگاه بازی کرد. حاصل همکاری گرتزکی با نیویورکی‌ها، 82 بازی، 25 گل و 72 پاس گل در فصل 97-1996، 82 بازی، 23 گل و 67 پاس گل در فصل 98-1997 و 70 بازی، 9 گل و 53 پاس گل در فصل 99-1998 بود. آخرین بازی گرتزکی برای نیویورک رنجرز برابر پیتسبورگ پنگوینز که در تاریخ 18 آوریل 1999 برگزار شده بود، به آخرین بازی دوران هاکی این بازیکن تبدیل شده بود. متن آهنگ باشگاهی نیویورک به پاس خداحافظی گرتزکی از پیست یخ با ترجیع‌بندهایی شامل نام گرتزکی و دل‌تنگی همراه شده بود. این بازیکن پس از این مسابقه، بازنشستگی خود را اعلام کرد.

نخستین تجربیات بین‌المللی گرتزکی در مسابقات قهرمانی نوجوانان 1978 در شهر مونترال رقم خورد که او در 16 سالگی با کسب 17 امتیاز، بیشترین امتیاز تورنمنت را به دست آورد. او علاوه بر کسب بیشترین امتیاز، بهترین مهاجم آوردگاه شد و با مدال برنز، تیم ملی نوجوانان کانادا را به یک افتخار رساند. او سپس تیم ملی بزرگسالان کانادا را برای نخستین بار در جام کانادای 1981 همراهی کرد و با کسب 12 امتیاز، بار دیگر از بهترین‌های کشورش بود. گرتزکی به همراه کانادا در تورنمنت‌های مختلفی ظاهر شد اما برای تجربه نخستین المپیک زمستانی تا سال 1998 منتظر ماند. با وجود همه امیدواری‌ها، تیم ملی کانادا، پس از شکست از جمهوری چک و فنلاند در دیدارهای نیمه نهایی و رده‌بندی، از رسیدن به مدال بازماند تا شش بازی و چهار پاس گل، تنها آمار ثبت‌شده از وین در المپیک زمستانی ناگانو باشد. سه طلای جام کانادا، یک نقره جام کانادا و جام جهانی و یک نقره قهرمانی جهان، حاصل کارنامه ملی گرتزکی بود که به 55 بازی، 26 گل و 56 پاس گل منتهی شد. گرتزکی اگرچه جثه درشتی نداشت اما بازی‌خوانی و توانایی بداهه‌پردازی در بازی او باعث شده بود تا یکی از باهوش‌ترین بازیکنان هاکی NHL باشد. او همواره شوت‌های دقیقی را به سمت دروازه حریف می‌زد؛ به گونه‌ای که دروازه‌بان‌های حریف، شوت‌هایش را «سریع و یواش»، می‌نامیدند. او هرگز دو شوت را با یک ریتم یکسان، شلیک نمی‌کرد. همین ویژگی‌های فنی باعث شده بود تا وزن 73 کیلوگرمی او در برابر ستارگان درشت هیکل رقیب، چندان مشکل‌ساز نشود. علی‌رغم کمبود قدرت بدنی، او از استقامت بالایی برخورددار بود و بسیار سریع، قوای خود را باز می‌یافت. رسیدن نام به تالار مشاهیر هاکی در سال 1999، نصب ستاره در پیاده‌روی مشاهیر کانادا در سال 2002 و علاقه بسیار زیاد مردم کانادا به پیراهن شماره «99» او، از جمله میراث ماندگار گرتزکی برای هاکی بوده است. وین پس از بازنشستگی، کتاب‌هایی را درباره خود با عناوین «گرتزکی؛ یک زندگی‌نامه»، «99؛ زندگی من در تصاویر» و «99؛ داستان‌های بازی»، به انتشار رساند. گرتزکی همچنین در چندین فیلم و سریال از جمله دو اپیزود از «جوان و بی‌قرار» و یک اپیزود «سیمپسون‌ها»، هنرنمایی کرده است. طرفداران هاکی به گرتزکی، لقب «The Great One» یا «آقای برجسته» را داده بودند.